Boekgegevens
Titel: Eerste grondbeginselen der natuurkunde: strekkende tot leesboek voor alle standen hoofdzakelijk tot zelfonderrigt voor jonge lieden, en tot handleiding voor onderwijzers
Auteur: Burg, P. van der
Uitgave: Gouda: G.B. van Goor, 1854
3de, geheel omgewerkte dr.; Oorspr. dr. : 1846
Opmerking: Bevat ook: 'Fondslijst. van den uitgever G.B. van Goor ...' (36 p.)
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: IWO 738 F 19
URL: http://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_203607
Onderwerp: Natuurkunde: klassieke fysica: algemeen
Trefwoord: Natuurkunde, Gidsen (vorm)
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   Eerste grondbeginselen der natuurkunde: strekkende tot leesboek voor alle standen hoofdzakelijk tot zelfonderrigt voor jonge lieden, en tot handleiding voor onderwijzers
Vorige scan Volgende scanScanned page
b8B
Wil men de schellak echter goed op het glas doen hechten, zoo moet het glas
vóór de bestrijking goed warm worden gemaakt. Het geleidend vermogen van
de ligchamen bepaalt men meestal door een' geisoleerden geleider electrisch te
maken, vervolgens deze door middel Tan het te onderzoeken ligchaam met de
aarde {den algemeene geleider) in gemeenschap te brengen, en den tijd na te gaan,
die er noodig is, om den geleider al zijne electriciteit langs het ligchaam, dat
men onderzoekt, te doen verliezen.
Dat wij nu nog eenmal op onze eerstgenomene proeven terug zien, en de
verschijnselen, die zich daarbij opdeden, nader trachten te verklaren.
Wij zagen dat het vlierpitballetje (zie fig. 346), toen wij het met de gewre-
vene glazen stang hadden aangeraakt, door deze werd afgestooten, en even zoo
de ligte ligchaampjes, in wier nabijheid wij de stang hebben gebragt. Nemen
wij nu eens, in plaats van ééne, twee staven of stangen, de eene van glas, de
andere van hars» Wrijf de eerste met eene lap zijde, breng haar bij den electri-
sche slinger en hij wordt er door aangetrokken en daarna afgestooten; dit is
een gevolg van de electriciteit, die het balletje van het glas heeft ontvangen ;
want raken wij het eerstgenoemde met de hand aan, waardoor het van alle
electriciteit wordt beroofd, en houden wij er op nieuw de glazen stang bij, zoo
wordt het alweder door deze aangetrokken cn afgestooten. Laat nu het balletje,
zoo beladen als het is met electriciteit, die het vau het glas heeft ontvangen, en
in een' toestand, waarin het door het glas wordt afgestooten, stil hangen.
Wrijf nu de harstang met een velletje bont, en gebruik hiertoe, als daartoe bij-
zonder geschikt, een droog kattenvel. De harsstang wordt nu ook electrisch, want
zij trekt stukjes bladgoud of snippertjes papier aan; maar brengt men haar nu
nabij het vlierpitballetje dat nog altyd door het glas wordt afgestooten, zoo
vliegt dit oogenblikkelijk naar de harsstang toe. Zeker is dit een belangrijk ver-
schijnsel. Wij zullen het met nog andere vermeerderen.
Hang twee vlierpitballetjes, aan drooge zijden koordjes, maak beide electrisch:
het eene door er de gewrevene glazen stang tegen te houden, het andere door
het met de harsstang in aanraking te brengen. Worden nu de beide electrische
Fig 347. balletjes naar elkander toegevoerd, zoo bemerkt men, dat
zij elkander aantrekken en na aanraking in hunnen even-
wigtsstand terugkeeren en rustig blijveu hangen. Wor-
■ ■ den vervolgens de balletjes elk met de gewrevene glazen
stang aangeraakt, of wel elk met de electrische stang van
hars, zoo stooten zij, in elkanders nabijheid gebragt zijnde,
in beide gevallen elkander af, en blijven in eene rigting
\ hangen, zooals door de gestippelde lijnen in fig 347 is
O duidelijlijk gemaakt. Men prijst voor dit onderzoek in
plaats van vlierpitten balletjes ook collodium-blaasjes aan.
Hangt men eene gewreven harsstang geïsoleerd op, dat het best geschieden kan,
door haar in een spanen doosje te schuiven, dat van deksel eu bodem is beroofd.