Boekgegevens
Titel: Eerste grondbeginselen der natuurkunde: strekkende tot leesboek voor alle standen hoofdzakelijk tot zelfonderrigt voor jonge lieden, en tot handleiding voor onderwijzers
Auteur: Burg, P. van der
Uitgave: Gouda: G.B. van Goor, 1854
3de, geheel omgewerkte dr.; Oorspr. dr. : 1846
Opmerking: Bevat ook: 'Fondslijst. van den uitgever G.B. van Goor ...' (36 p.)
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: IWO 738 F 19
URL: http://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_203607
Onderwerp: Natuurkunde: klassieke fysica: algemeen
Trefwoord: Natuurkunde, Gidsen (vorm)
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   Eerste grondbeginselen der natuurkunde: strekkende tot leesboek voor alle standen hoofdzakelijk tot zelfonderrigt voor jonge lieden, en tot handleiding voor onderwijzers
Vorige scan Volgende scanScanned page
.582
De vermelde vsraarhedeu zijn van het uiterste belang, wil men, hetgeen nog
over de electriciteit zal gezegd worden, grondig verstaan, en bij het nemen vau
electrische proeven in zijne pogingen wel slagen. Dat bij deze proeven de niet-
geleiders eene gewigtige rol spelen, en deze proeven zelfs geheel onmogelijk
zouden worden, indien er geene niet-geleiders aanwezig waren, zal weinig ophel-
dering behoeven; immers zou in dat geval de opgewekte electriciteit niet in het
electrische ligchaam bepaald kunnen blijven, er niet in opgehoopt kunnen worden,
maar aanstonds weder worden afgevoerd, zooals wij bij het wrijven der metalen
hebben opgemerkt.
Wij hebben reeds gezien wat de beste niet-geleiders zijn, en behoeven dus niet
te verklaren, waarom men aan de geleiders, zoo men ze op de eene öf andere
Wijze electrisch wil maken, glazen handvatten of eenen glazen voet geeft, of ze aan
zijden koorden hangt; gy zaagt deze beide voorzorgen genomen hij het vlierpit-
balletje (zie fig. 376), dat insgelijks een geleider is. Ware de voet van hout of
metaal eu het draadje van vlas geweest, het balletje zou aan het geëlectriseerde
ligchaam zijn blijven hangen, tot het van dit laatste alle electriciteit had afge-
voerd. Daar evenwel de best niet-geleiders in geleiders veranderen, -wanneer er
waterdamp op nederslaat, zoo is het van het hoogste belang de niet-geleiders
zeer droog te houden, indien men wil, dat zij de electriciteit der geleiders niet
zullen laten vervloeijen. Waarom zouden nu de electrische proefnemingen bij
vochtig weder minder goed uitvallen dan bij droog weder? Waarom zouden zij
ook niet naar wensch gelukken in eene kamer, die met menschen is opgevuld?
Men houde vooral in het oog, dat het nedergeslagen water de electriciteit geleidt;
want van Rees heeft bewezen, dat dampvormig water of stoom geen geleider is.
Ts een geleider, bijvoorbeeld eene koperen buis, van een' of meer glazen poo-
ten voorzien, rust de geleider op eene harsvlakte, of hangt hij aan zijden draden,
waardoor hij dus vau alle zijden door niet-geleiders, die in dit geval lucht en
glas, hars of zijde zijn, is omringd, dan zegt men, dat de buis geïsoleerd is. Een
ligchaam iso/eren beteekent dus niets anders, dan het met niet-geleiders of isola-
tors omringen. Als isolators wendt men in de meeste gevallen glas, lak of hars
aan. Een bankje, dat uit droog, vernist hout bestaat, eu op vier stevige glazen
pooten rust, wordt isoleerbankje genaamd en bij vele electrische proefnemingen
gebruikt. Zet men twee zulke bankjes naast elkander, en plaast zich op elk
bankje eeu persoon, van welke de eene den anderen met een droog kattenvel
slaat, zoo zullen beide deze menschen electrisch worden , hetgeen blijkt uit de
vonken, die uit beide ligchamen overspringen , zoo men ze aan de eene of an-
dere plaats aanraakt.
Dat geëlectriseerde ligchamen, al zijn zij ook voor het overige geïsoleerd, in
vochtige lucht spoedig hunne electriciteit verliezen, is uit het vroeger gezegde
ligtelijk af te leiden: de dampen toch slaan op den isolator neder, en daar het
glas de vochten zeer sterk aantrekt, zoo bestrijkt men het glas, dat tot isolator
moet dienen, met kaarsvet of schellak vernis, zynde schellak in alkohol opgelost.