Boekgegevens
Titel: Eerste grondbeginselen der natuurkunde: strekkende tot leesboek voor alle standen hoofdzakelijk tot zelfonderrigt voor jonge lieden, en tot handleiding voor onderwijzers
Auteur: Burg, P. van der
Uitgave: Gouda: G.B. van Goor, 1854
3de, geheel omgewerkte dr.; Oorspr. dr. : 1846
Opmerking: Bevat ook: 'Fondslijst. van den uitgever G.B. van Goor ...' (36 p.)
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: IWO 738 F 19
URL: http://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_203607
Onderwerp: Natuurkunde: klassieke fysica: algemeen
Trefwoord: Natuurkunde, Gidsen (vorm)
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   Eerste grondbeginselen der natuurkunde: strekkende tot leesboek voor alle standen hoofdzakelijk tot zelfonderrigt voor jonge lieden, en tot handleiding voor onderwijzers
Vorige scan Volgende scanScanned page
S2I
aluin zijn bijna gelijk doorschijnend, maar in zeer verschillenden graad diather-
maan. Wanneer wij het doorlatingsverraogen van steenzout, dat het meest vol-
komen van alle stoffen de warmte doorlaat, 100 stellen, dan is dat vau kalk-
spaath 39, van gekristalliseerde gips I4» van aluin 9. Andere ligchamen, zooals
rookzwart, zwart glas, enz. zijn bijna ondoorschijnend, en toch laten zij warmte
door; water is zeer doorschijnend en in eene zeer geringe mate diathermaan.
Voor niet alle warmtebronnen is het doorlatingsvermogen even groot.
Om de breking aan te wijzen plaatst men het scherm w tusschen de warmte-
bron /en het werktuigje T; zet op den voet //een groot tafeltje e, dat ver bezij-
ilen w uitsteekt, en daarop plaatst men overeind of staande, buiten de hjn Tl, eeji
prisma van steenzout, zoodat de brekende kant van het prisma van dc rigtingshjn
Tl naar buiten is afgewend, en de warmtestralen, van l komende, een der zijvlakken
kunnen treffen; door draaijing van het prisma kan men het al spoedig zoo ver bren-
gen, dat de afwijking der naald en dus de werking op T zigtbaar wordt. Men ver-
vaardigt verzamellenzen van steenzout, door welke men geheel donkere warmte-
stralen kan concentreren. De lens is alzoo een middel, om op eene overtuigende
wijze de overeenkomst te doen zien tusschen de ethertrillingen, door licht en
warmte, en de luchttrillingen, door het geluid voortgebragt; door eene glazen
lens vereenigden wij de lichtstralen, door eene lens van steenzout doen wij het
hier de warmtestralen, en sedert korten tijd leerde ons Sondhauss door eene lens-
vormige ruimte, gevuld met gas, de geluidstralen vereenigen; in het brandpunt
der eerstgenoemde wordt het licht, in dat der tweede de warmte, en in dat van
de derde het geluid aanzienlijk versterkt.
6. De polarisatie wordt door den toestel van Melloni op de volgende wijze aan-
getoond. De door eene lens van steenzout vereenigde warmtestralen worden door
eeue tweede dergelijke lens evenwijdig gemaakt, en vervolgens loodregt op de
oppervlakte geleid vau een kolommetje, bestaande uit 30 tot 120 zeer dunne
glimmerplaatjes. Deze glimmerkolommetjes verkrijgt men, door eene dikke
glimmerplaat over kolenvuur sterk te verhitten, en alsdan, hetgeen zeer gemak-
kelijk geschieden kan, in dunne laagjes te splijten, die weder in dezelfde orde
en rigting op elkauder worden gelegd, welke zij voor de splijting bezaten. Bij
de gezegde loodregte invalling der warmtestralen gaan zij bijna niet door de
kolom heen. Laat men ze daarentegen schuin invallen, zoo wordt een deel er
van doorgelaten, welke doorlating in sterkte toeneemt met de, lot aan zekere
grenzen, aangroeijing van deu invallingshock. Hieruit volgt, dat de warmte-
stralen iu de eerste glimmerblaadjes door breking de eigenschap hebben ver-
kregen, door de volgende zonder verlies heen te gaan, en dat zij by gevolg ge-
polariseerd geworden zijn.
De dubbele breking der warmte deed Knoblauch te voorschijn treden, door
zonnestralen door eene loodregte, smalle spleet te leiden, en op een der vlakken
van een natuurlijk kalkspaath kristal te laten vallen. Werd nu de thermomulli-
plicator T achter het kristal langzaam in eene horizontale rigting voortgescho-
23'-