Boekgegevens
Titel: Eerste grondbeginselen der natuurkunde: strekkende tot leesboek voor alle standen hoofdzakelijk tot zelfonderrigt voor jonge lieden, en tot handleiding voor onderwijzers
Auteur: Burg, P. van der
Uitgave: Gouda: G.B. van Goor, 1854
3de, geheel omgewerkte dr.; Oorspr. dr. : 1846
Opmerking: Bevat ook: 'Fondslijst. van den uitgever G.B. van Goor ...' (36 p.)
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: IWO 738 F 19
URL: http://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_203607
Onderwerp: Natuurkunde: klassieke fysica: algemeen
Trefwoord: Natuurkunde, Gidsen (vorm)
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   Eerste grondbeginselen der natuurkunde: strekkende tot leesboek voor alle standen hoofdzakelijk tot zelfonderrigt voor jonge lieden, en tot handleiding voor onderwijzers
Vorige scan Volgende scanScanned page
.478
Wanneer men water van 0° verwarmt, krimpt het in, in plaats van zich uit te
zetten, en doet dit tot op 4'; van dit punt af vermeerdert het in uitgebreidheid
indien het nog warmer wordt gemaakt. Het water heeft dus op 4° ^Ü"®
grootste digtheid bereikt. Om dit te onderzoeken, heeft men eenen water-ther-
mometer vervaardigd, voorzien vau een grooten bol, die eene kan inhoud had,
en waarin een kwik-thermometer hing, ten einde de temperatuur goed te kun.
nen waarnemen. Aan de lange, glazen buis was eene schaal gevoegd, waarop de
veranderingen der waterkolom konden afgelezen worden. Het volgende tafeltje
leert de uitkomst van dit onderzoek kennen ; daarin is de uitgebreidheid ofhet
volumen van het water bij 0° als de éénheid aangekomen.
TEWPERATUUR VAN HET WATER. UITGEBREIDHEID. TEMPERATUUR VAN HET WATER. UITGEBREIDHEID.
0' 1,000000 0,999947 10- 1,000124
1 20 1,001567
2 0,999908 30 1,004064
3 0,999885 40 1,007531
4 0,999877 50 1,011766
5 0,999883 60 1,016590
6 0,999903 70 1,022246
7 0,999938 80 1,028581
8 0,999986 90 1,035397
9 1,000048 100 1,042986
Men z^et uit dit tafeltje, dat werkelijk het water van O tot op 4° inkrimpt en
daarna uitzet; alsmede dat het tusschen 8 en 9' weder dezelfde uitgebreidheid
verknjgt, die het op O' had. Het water bereikt dus op 4% zijnen hoogsten graad,
zijn maximum van digtheid. Ook bij zeewater en alle zout water bestaat een maxi-
mum van digtheid; niaar de warmtegraad, waarbij dit geschiedt, ligt lager dan
bij zoet water, en valt te lager, naarmate het water meer zout bevat.
Het volgende tafeltje geeft ons een overzigt van de uitzetting der meest be-
kende vochten.
Eene zekere hoeveelheid der onderstaande vochten bij 0° warmte 1 stellende,
en deze in 1000 deelen verdeelende, zetten zij zich van O tot op 100* verhit wor-
dende, op deze wijze uit.
Kwik
Water
Zwavelzuur
Aether
18 duizendste deelen.
45
60
70
Lijnolie 73
Olijfolie 80.
Wijngeest 100
Salpeterzuur 100
sommige stel-
len 100.
Terpentijnolie 70 ■
Bij wijngeest en olie is derhalve de uitzetting zoo aanzienlijk, dat er in den