Boekgegevens
Titel: Eerste grondbeginselen der natuurkunde: strekkende tot leesboek voor alle standen hoofdzakelijk tot zelfonderrigt voor jonge lieden, en tot handleiding voor onderwijzers
Auteur: Burg, P. van der
Uitgave: Gouda: G.B. van Goor, 1854
3de, geheel omgewerkte dr.; Oorspr. dr. : 1846
Opmerking: Bevat ook: 'Fondslijst. van den uitgever G.B. van Goor ...' (36 p.)
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: IWO 738 F 19
URL: http://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_203607
Onderwerp: Natuurkunde: klassieke fysica: algemeen
Trefwoord: Natuurkunde, Gidsen (vorm)
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   Eerste grondbeginselen der natuurkunde: strekkende tot leesboek voor alle standen hoofdzakelijk tot zelfonderrigt voor jonge lieden, en tot handleiding voor onderwijzers
Vorige scan Volgende scanScanned page
294
werk met wijzerborden als dat van de sirene, door hetwelk men het aantal om-
wentelingen en dus ook het aantal trillingen juist kan waarnemen.
Beide werktuigen bevestigen op eene uitmuntende wijze dat, hoe grooter het
aantal trillingen in elke seconde wordt, des te hooger de toon is, die hier door
ontstaat. Zeer verrassend is het, wanneer men ziet hoe beide werktuigen
voor denzelfden toon hetzelfde aantal trillingen aanwijzen. Zoo bevindt men
bij voorbeeld dat de a, die de stemvork of stcmhamer aangeeft, en welk werk-
tuigje dient om de gelijknamige toonen van verschillende muzijk-instrumenten
op gelijke hoogte te stemmen, gewoonlijk met 880 trillingen overeenkomt.
De heer van Dreeven alhier maakte den omwentelingstoestel, onder fig, 21a
bladz. 79 afgebeeld, op eene zeer eenvoudige wijze geschikt, om hem als sirene
en getand rad te gebruiken PQ (zie fig. I4O6) stelt hetzelfde houten bord voor
140t. van fig. 27a. a is
weder de as van het
groote rad, en E D
het naar boven ge-
bogen stuk, dat bij D
het schijfje draagt,
om den riem zonder
eind op te nemen.
Om in geene her-
halingen te verval-
len is het rad en dc riem weggelaten. Bij m en n zijn twee openingen iu het
boni gemankt, opdat het overeind gezet zijnde op den kant P Ti, door mid-
del van twee kleinschrocven fig. 140c, die met het einde r inde openingen
passen, aan de tafel kan worden bevestigd, lïet stuk E D
wordt nu weggenomen, en een ander r» op het bord geschroefd,
zoodanig, dat de afstand a i gelijk aan a D blijft. Het gedeelte i
wijkt van het bord af, en daartusschen wordt nu de as E G (zie
fig 140«/) bevestigd. Op deze as bevinden zich vijf schijven; de
eerste pg ligt het digtste bij het bord, is van hout en dient om
den riem op te nemen; daartoe moest dan ook de afstand
a i gelijk aan a D zijn, vooral wanneer de as a vast op het
bord ligt, en niet, zooals in fig. 27a op een verschuifbaar
stuk B bevestigd is. De vier andere schijven liggen 15
streep van elkander, hebben 1 4 tot 16 duim middellijn, zijn
van geel koper, en bevatten ieder eenige tanden, die bij
elke schijf op gelijken afstand staan en wel de eerste 48,
de tweede, 35 de derde 30 en de vierde 24- De voorste dezer schijven, die in fig.
140i. bij F zigtbaar is, heeft 4 rijen gaten, die te zamen 4 cirkels vormen ; deze
gaten hebben omtrent 4 streep middellijn, en zijn op den buitensten cirkel 48,
op den tweede 36, op den derde 30 en op den binnensten 24 in aantal; zij stem-
l'ig. 140c.
7* I-
Hg 140c/.
4S 'ja
r