Boekgegevens
Titel: Eerste grondbeginselen der natuurkunde: strekkende tot leesboek voor alle standen hoofdzakelijk tot zelfonderrigt voor jonge lieden, en tot handleiding voor onderwijzers
Auteur: Burg, P. van der
Uitgave: Gouda: G.B. van Goor, 1854
3de, geheel omgewerkte dr.; Oorspr. dr. : 1846
Opmerking: Bevat ook: 'Fondslijst. van den uitgever G.B. van Goor ...' (36 p.)
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: IWO 738 F 19
URL: http://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_203607
Onderwerp: Natuurkunde: klassieke fysica: algemeen
Trefwoord: Natuurkunde, Gidsen (vorm)
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   Eerste grondbeginselen der natuurkunde: strekkende tot leesboek voor alle standen hoofdzakelijk tot zelfonderrigt voor jonge lieden, en tot handleiding voor onderwijzers
Vorige scan Volgende scanScanned page
278
niig glazen buisje, doet in de flesch een weinig kalk of krijt en salmiak en zet
cr thans de kurk met de buis luchldigt sluitend boven op. Als luchtkik (zie fig.
132) gebruikt men een uitdampschaaltje, giet hierin, in plaats van water, kwik,
vult daarmede ook een reagcer-buisje, dat is een cilindertje van dun glas, dat
aan het eene einde gesloten is, brengt dit met de opening, terwijl men deze met
den duim goed gesloten houdt onder de kwikoppervlakte van het schaaltje en
zet het overeind; het kwik blij tt er natuurlijk in staan. Thans verwarmt men
de genoemde flesch, en zoodra er eene scherpe lucht (ammoniakgas) uit de buis
vloeit, brengt men hare opening onder het kwik door in het reageer-buisje. Het
ammoniak-gas dat zich ontwikkelt, rijst in het kwik op en drijft dit uit de buis.
Zoodrahet cilindertje bijna vol gas is, haalt men de buis uit het kwik, neemt tus-
schen een tangetje een gloeijend stukje houtskool, dompelt dit .spoedig onder het
kwik, waardoor het natuurlijk uitdooft, en voert het zoo in de opening vau de rea-
geer-buis. Hierin plaatst het zich op de oppervlakte van het nog daarin aanwe-
zige kwik, en nu ziet men van tijd tot tijd het kwik in de buis rijzen. De kool
slorpt dus voortdurend het gas op, verdigt het in zich, legt het waarschijnlijk in
zich vast. Had men in de flesch een weinig krijt en verdund zwavelzuur gedaan en
op dezelfde wijze gehandeld, uitgenomen de verwarming, dan zou de houtskool
omtrent 20 maal hare eigene uitgebreidheid aan gas hebben opgeslorpt (zie bladz.
47), Het spreekt van zelf, dat kool, die lang aan de lucht is blootgesteld ge-
weest, voor de proef niet deugt; daarom gloeide men haar eerst.
Kr zijn nog vele andere voorbeelden van aantrekking tusschcn gassen en vaste
ligchamen. "Wij kennen reeds het groote opslorpingsvermogen van het platina-
poeder (zie bladz. 206). Dat de ligchamen in poedervormigen toestand, en dus ook
fijn verdeelde kool de besj>rokene eigenschap in nog hoogere mate moeten bezit-
ten dan wanneer zij vast zijn, vloeit daaruit voort, dat het gas dan meerder pun-
ten van aanraking met de vaste stof verkrijgt. Tlatina intusschen behoeft niet
eens fijn verdeeld te zijn, om die aantrekking zigtbaar te maken; want dompelt
men eene platina plaat in een mengsel van zuurstof- en waterstofgas, zoo ver-
digt dit metaal de ga.ssoorten zoodanig op hare oppervlakte, dat zij zich van
lieverlede tot water vormen. Trouwens elk vast ligchaam is met eene soort van
luchtlaag omgeven, die het ligchaam aan zich bindt. Wij zien dit reeds aan de
luchtbellen, die zich dikwerf tegen de wanden van een glas doen zien, indien men
daarin water giet of dit slechts even verwarmt. De hygroskopische of vochtaan- >
trekkende ligchamen (zie bladz. 217) toonden ook neiging tot opslorping van
dampen.
Moser heeft ten aanzien van dit onderwerp belangrijke proeven genomen. Wij
zullen er slechts enkelen van vermelden. Schrijft op een stuk papier een woord,
knipt er de letters uit en verwerpt die; legt het uitgeknipte papier op eene i
schoone glazen of metalen plaat, bevochtigt nu door beademing de door de uit-
snijdingen zigtbare deelen van het glas of het metaal; laat de plaat weder opdroo- :d
gen cn neemt dan het papier er af. Indien nu de plaat op nieuw beademd wordt, )