Boekgegevens
Titel: Eerste grondbeginselen der natuurkunde: strekkende tot leesboek voor alle standen hoofdzakelijk tot zelfonderrigt voor jonge lieden, en tot handleiding voor onderwijzers
Auteur: Burg, P. van der
Uitgave: Gouda: G.B. van Goor, 1854
3de, geheel omgewerkte dr.; Oorspr. dr. : 1846
Opmerking: Bevat ook: 'Fondslijst. van den uitgever G.B. van Goor ...' (36 p.)
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: IWO 738 F 19
URL: http://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_203607
Onderwerp: Natuurkunde: klassieke fysica: algemeen
Trefwoord: Natuurkunde, Gidsen (vorm)
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   Eerste grondbeginselen der natuurkunde: strekkende tot leesboek voor alle standen hoofdzakelijk tot zelfonderrigt voor jonge lieden, en tot handleiding voor onderwijzers
Vorige scan Volgende scanScanned page
26 i
zijn : de ballast, bestaande in zakken zand, welke dienen om door bare ont-
lading den bol weder te doen rijzen, wanneer deze door het uitlaten van gas is
gedaald, 300 pond beloopen, en stellen wij eindelijk de O menschen te zamen op
600 pond ; dan maakt de gezamenthjke last 1014107 4-107 -j- 50-f- 300
600 2178 pond. Die last bedraagt derhalve nog 458 pond minder dan
het gewigt der verplaatste lucht, eu met dit vermogen wordt de bol dan op-
waarts gedrukt. Aan dit kostbare zamenstel heeft men niet minder dan I4OOO
gulden uitgegeven, terwijl er nog 1200 gulden bijkomt voor het vullen met gas.
ïn 1836 den 7 November ondernam Green, in gezelschap van Holland en Mas-
son, met dit kolossale luchtschip zijne 226®^® luchtreis, legde toen van Londen
over het kanaal in 18 uren tijds 180 uren gaans af, en kwam te Weilhurg in
het Hertogdom Nassau neder. De reizigers hadden zich op hunne reis van licht,
vuur, werktuigen, warme kleederen en voor I4 dagen levensbehoefte voorzien.
In den loop der beschrijving, die hier van den luchtbol is gegeven, werd er
gezegd, dat de eerste luchtbol zich door verwarmde lucht ophief. De verdere
uiteenzetting en toepassing van de waarheid, dat warme lucht op de koude drijft,
omdat zij bij gelijk gewigt meer plaats beslaat en dus soortelijk ligter is dan de
niet verwarmde lucht, zijn hier juist op hare plaats. Men kan zich van die waar-
heid gemakkelijk overtuigen. — In eene vrij warme kamer geve men de koude bui-
tenlucht gelegenheid om er binnen te dringen, door dc deur een weinig open te
zetten; nu houde men eene brandende kaars aan de deuropening, dan kan men
aau de beweging van de vlam ontdekken, waar het binnenstroomen der koudere
lucht geschiedt. — Houdt men de vlam boven aan de deur, zoo trekt zij naar
buiten; laat men haar dalen tot in het midden, dan blijft zij overeind staan ;
maar brengt men het licht tot onder aan de opening, zoo ziet men de vlam in
de kamer trekken. Deze proef levert een ontegenzeggelijk bewijs op, dat de
warme lucht op de koude drijft; want de eerste verlaat de kamer boven aan
de opening en de koude buitenlucht ti'cedt ouder aan de deur binnen.
Wij zien hier eene waarheid bevestigil, die weder van vele natuur^•e^schljn-
selen de oorzaak verklaart. Laat ons eenige dier verklaringen trachten te ge-
ven! De rook, die uit een aantal van de brandende ligchamen afkomstige kleine
deeltjes bestaat, eu die daardoor ook alleen zigtbaar is, wordt tegen de rigting
der zwaartekracht in opwaarts gevoerd ; dit rijzen moet evenwel plaats hebben,
omdat de door het vuur verwarmde lucht bij haar naar boven gaan den zwaar-
deren rook in haren stroom medesleept, zooals water soms steenen medevoert.
Onderden luchtledigen ontvanger der luchtpomp zal de rook eener door gebrek
aan lucht uitgebluschte kaars naar beneden vallen; want geene lucht kan deze
hier dragen. — Gij kunt hieruit afleiden, dat de schoorsteenen de trekking van
het vuur bevorderen : zij houden namelijk eene gmote hoeveelheid warme
lucht bijeen, die met groote kracht naar boven drijft; hierdoor wordt het even-
wigt verbroken en de koude lucht stroomt damnet groote snelheid middendoor
het vuur toe, omdat evenwigt te herstellen. Gij leert er uog uit, waarom eeu stuk