Boekgegevens
Titel: Eerste grondbeginselen der natuurkunde: strekkende tot leesboek voor alle standen hoofdzakelijk tot zelfonderrigt voor jonge lieden, en tot handleiding voor onderwijzers
Auteur: Burg, P. van der
Uitgave: Gouda: G.B. van Goor, 1854
3de, geheel omgewerkte dr.; Oorspr. dr. : 1846
Opmerking: Bevat ook: 'Fondslijst. van den uitgever G.B. van Goor ...' (36 p.)
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: IWO 738 F 19
URL: http://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_203607
Onderwerp: Natuurkunde: klassieke fysica: algemeen
Trefwoord: Natuurkunde, Gidsen (vorm)
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   Eerste grondbeginselen der natuurkunde: strekkende tot leesboek voor alle standen hoofdzakelijk tot zelfonderrigt voor jonge lieden, en tot handleiding voor onderwijzers
Vorige scan Volgende scanScanned page
waarts, en wel sterker of zwakker, naannate de gastoevoer groot is. Opdat nu
de gasbak n n door zijne zwaarte niet te zeer de uitstrooming van gas belemme-
ren zoude, heeft men hem aan eenen ketting pp opgehangen, welke over ka-
trollen q q loopt, en aan welks andere einde gewigten r zijn gehecht, die met
den gazometer in evenwigt zijn; hij sommige inrigtingen mist men deze tegen-
wigten. Dewijl de gazometer te zwaarder wordt, naarmate hij verder uit het
water wordt geduwd, zoo drukt hij gelijkmatig op het toestroomende gas, en
perst dit door de geleibuis s s verder voort naar de verdeelingsbuizen, die,
onder den grond voortloopende, door de straten der steilen als zoo vele tak-
ken zich hier en daar verspreiden; het gas wordt alzoo verdeeld en in klei-
nere buizen geleid, die weder als dunnere takken ter plaatse waar het dienst
moet doen, boven den grond treden. De laatstgenoemde buizïli zijn aan den
top van zooQenaumde gasbekken voorzien, bestaande in stalen schijven met kleine
gaatjes doorboord, waardoor het gas stroomt, dat daar vervolgens wordt aan-
gestoken. Gewoonlijk eindigen die buizen in eenen sierlijken vorm, zooals die
eener staande of hangende prachtige lamp, die eener waskaars, enz. De gas-
stroom kan afgesloten worden door een kraantje, hetwelk zich nabij de ope-
ning bevindt. Ik zoude te wijdloopig worden, indien ik hierbij nog aantoonde,
op welke wijze door een groot gedeeltelijk onder water gedompeld vleugelrad,
dat holle bakken bevat, de hoeveelheid van gebruikt gas wordt gemeten en
door een' wijzer aangegeven, en hoe door eene potloodstift, die aan een uurwerk
is verbonden, de snelheid, waarmede zulks geschiedt, tevens wordt aangegeven.
Ten slotte voegen wij er nog bij, dat na de gloeijing der retorten volbragt
is, deze geledigd en weder met andere steenkolen gevuld worden. De van hare
vlugge deelen ontdane kolen zijn onder den naam van coke bekend, en worden
menigvuldig als brandstof gebruikt op plaatsen, waar de rook der vette kolen
hinderen zoude, bij voorbeeld op de stoomslepers der spoorwegen, in de meeste
smederijen, enz.
Op eene veel eenvoudiger wijze verkrijgt men het dubbele koolwaterstofgas
uit olie. Bij deze bereiding wordt de retort a (fig. 137) met kleine stukken coke
gevuld en tot gloeijens toe verhit. De olie druipt vervolgens met een fijn
straaltje op de coke, en wordt door de verbazende hitte ontleed, liet gas,
hierdoor ontstaande, wordt naar eenen vergaderbak gevoerd, die met olie
is gevuld, en door deze olie treedt het vervolgens in den gazometer. De
coke in den cilinder dient om de hitte, die op de olie werkt, en de grootte
der oppervlakte, waarover de olie zich vertleelt, te vermeerderen. De cilinders
moeten om de 2 of 3 weken van versche coke voorzien worden. Hét licht,
dat het oliegas verschaft, is veel sterker dan dat van het steen kolen gas,
dewijl de dubbele koolwaterstof er in ruimer mate iu voorhanden is. Ook de
turf en het hout, in Ijesloten retorten verhit, geeft een gas, dat een zeer helder
en glansrijk lidit verspreidt, terwijl de achterblijvende kool uitnemend goed
voor huiselijk gebruik is geschikt. Met gaslicht is het goedkoopst van alle ver-
12