Boekgegevens
Titel: Eerste grondbeginselen der natuurkunde: strekkende tot leesboek voor alle standen hoofdzakelijk tot zelfonderrigt voor jonge lieden, en tot handleiding voor onderwijzers
Auteur: Burg, P. van der
Uitgave: Gouda: G.B. van Goor, 1854
3de, geheel omgewerkte dr.; Oorspr. dr. : 1846
Opmerking: Bevat ook: 'Fondslijst. van den uitgever G.B. van Goor ...' (36 p.)
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: IWO 738 F 19
URL: http://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_203607
Onderwerp: Natuurkunde: klassieke fysica: algemeen
Trefwoord: Natuurkunde, Gidsen (vorm)
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   Eerste grondbeginselen der natuurkunde: strekkende tot leesboek voor alle standen hoofdzakelijk tot zelfonderrigt voor jonge lieden, en tot handleiding voor onderwijzers
Vorige scan Volgende scanScanned page
239
len, docli wij willen tot vermijding van te groote uitvoerigheid hiervan geene
verdere melding maken.
Ik heb dit eenigzins omslagtig voorbeeld gekozen, ten einde u een goed begrip
van de wijze van berekening in deze te geven, en hiermede eindigen wij de be-
schrijving der stoomwerktuigen.
Wilt gij nut van deze beschrijving en berekening hebben, bezoekt dan de
plaatsen, waar stoomwerktuigen aanwezig ziji», laat u ieder deel in het bijzonder
aanwijzen, gij zult dan ook het inwendige daarvan tegelijk u kunnen voorstellen
en daardoor alles te juister begrijpen.
ZEVEN EN DERTIGSTE LES.
Over eenige der \oornaamsle lucht- of gassoorten. Zuur-
stofgas. Waterstofgas. Stikstofgas. Chloorgas. Kool-
waterstofgas. Gasverlichtingr koolzuurgas.
Zwavel-waterstofgas.
De zaken, die hier ter beoefening aangeboden worden, behooren eigentlijk in
de proefondervindelijke natuurkunde of physica niette huis: zij zouden dus
hier gemist kunnen worden; maar daar er dikwijls in dit werkje over andere
gassoorten dan de dampkringslucht en de stoom zal gesproken wonlen en reeds
gesproken is, zoo achten wij het niet ondienstig, van de voornaamste der onder-
scheidene soorten van lucht eenige wetenswaardige bijzonderheden vooraf te
laten gaan.
Het zunrsiofgas verdient eene eerste plaats. Het speelt in de natuur eene ge-
wigtige rol, komt schier in alle ligchamen voor, is onontbeerlijk voor de adem-
haling van menschen en dieren, het leven der planten, de onderhouding van
het vuur, enz. Vroeger noemde men dat gas daarom ook wel levenslucht, zuivere
lucht, vuurlucht. Het maakt bijna | deel van den dampkring uit en schijnt er
het meest werkzame beginsel van te zijn. Het roesten en verteren der metalen,
het vernietigen der kleuren, het bleeken van het linnen op het veld, dit alles is
zijn werk. Ontdekt gij iets, dat den mond zamentrekt, prikkelt of bijt, zoo kunt
gij verzekerd zijn, dat de zuurstof hiervan meestal de oorzaak is; van daar
haar naam. — Men verkrijgt dit gas, behalve uit vele andere stoffen, uit d<'n
bruinsteen, een ijzerkleurig verzuursel van een metaal, gemakkelijker evenwel
uit rood kwikzilver-oxyde en nog spoediger uit chloorzure potasch, eene zelfstan-
digheid bestaande uit zeer blinkende veel op zout gelijkende plaatjes of schil-
fertjes. Om de zuurstof te verzamelen, neemt men een blikken bak b c (fig. 132),
een weinig beneden den bovenrand van latjesrfvoorzien, waarttisscheneen plankje
of plaatje e ƒ kan geschoven worden. In dit plankje zijn gaatjes g g g geboord,
waardoor de tweemaal regthoekig gebogene pijp i, die aan den retort of krom-
hals a verbonden is, kan gebragt worden. Men vult den bakf'c met water tot
het plankje e ƒ geheel onder ligt; vervolgens dompelt me.i een l.uigwerpig glas