Boekgegevens
Titel: Eerste grondbeginselen der natuurkunde: strekkende tot leesboek voor alle standen hoofdzakelijk tot zelfonderrigt voor jonge lieden, en tot handleiding voor onderwijzers
Auteur: Burg, P. van der
Uitgave: Gouda: G.B. van Goor, 1854
3de, geheel omgewerkte dr.; Oorspr. dr. : 1846
Opmerking: Bevat ook: 'Fondslijst. van den uitgever G.B. van Goor ...' (36 p.)
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: IWO 738 F 19
URL: http://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_203607
Onderwerp: Natuurkunde: klassieke fysica: algemeen
Trefwoord: Natuurkunde, Gidsen (vorm)
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   Eerste grondbeginselen der natuurkunde: strekkende tot leesboek voor alle standen hoofdzakelijk tot zelfonderrigt voor jonge lieden, en tot handleiding voor onderwijzers
Vorige scan Volgende scanScanned page
229
Neemt aan, dat de cilinder en kast luchtledig zijn, en de zuiger en stoom_
schuifzich bevinden inden stand, dien fig. 129 aangeeft. De stoom treedt door
Mn de ruimte A, verspreidt zich door de opening 4 iu den cilinder onder den
zuiger Q en voert dezen naar de hoogte. Kort voor den oogenblik, waarop hij bo-
ven aan is, treedt de stoomschuif in den stand van fig. 128. De stoom, altijd door
t vloeijende, drukt nu boven op den zuiger, en perst dezen naar beneden, terwijl
de stoom, die zich onder den zuiger bevindt, door de opening ^en y in de
ruimte S treedt en door z ontsnapt. Naauwelijks is de zuiger ten naasten by
weder in deu stand van fig. 129, of alles heeft even als iu den aanvang plaats,
en de bovengelegene stoom verdwijnt thans door de opening 1 en x langs i.
De cilinder met stoomkast, ouder fig. 129 voorgesteld, komt onder dezen vorm
thans niet meer voor ; de aangewezene inrigting is evenwel uitmuntend geschikt,
om u van de werking van dit gewigtige deel een goed denkbeeld te geven.
Merkt wel op, dat de toetredende stoom altijd door het middelschot xy eu de
zuigertjes 2 en 3 gedrongen wordt, om beurtelings onder en boven de schijf
Q te stroomen, en deze opmerking zal u altijd, hoedanig de constructie zij, in
staat stelllen, om een deel der stoomkast te vinden, hetwelk door destoomschuif
van het andere deel der kast wordt afgesloten. Gij zult bij andere inrigtingen
al spoedig opmerken, dat de scheidingswand xy aan de zuigertjes 2 en 3 zeiven
verbonden is, en zich met deze derhalve op en neder verplaatst.
Het is in 't oogvallend, dat deze inrigting veel voor heeft boven die van
Newcomen. Deze toch konde slechts de kracht vermeerderen door het opper-
vlak, waarop de dampkring drukt, te vergrooten. De stoom diende bij hem
i>lechts tot het verkrijgen eener luchtledigheid; terwijl bij de inrigting vau Watt
de sterkere spanning van den stoom ook eene grootere beweegkracht geeft, en
de stoom daarenboven onder eu boven deu zuiger werkt.
Aldus krijgt men dan eene op- en nedergaande beweging van den zuiger Q
cn ook van de zuigerstang T, welke aan dien zuiger is verbonden, cn door het
deksel vau den cilinder in dc pakkingbos 5, hoofdzakelijk uit hennipvezels en
olie beslaande, zonder stoom door te laten gemakkelijk beweegbaar is. Stoom
schuif en zuiger maken dus de ziel vau het werktuig, de oorzaak van al zijne
verrigtingen uit. Wij zullen thans den vertrokkenen stoom volgen.
De opening z leidt iu eene pijp w, fig. 128, die even als dc stoomleibuis
gedeeltelijk achter de stoomkast in de teekening verborgen is. Die pijp gaat be-
nedenwaarts naar het cilindervormig vat X, hetwelk stoomverdikker oï condensor
genoemd wordt. Die naam is eigenaardig : werkelijk wordt hier de stoom tot
water verdikt, eu dus tot 1700inaal kleineren omvang gebragt, door afkoeling
met koud water, dat door de kraan 6 in den condensor spuit. Zulk eene zamen-
telling heeft ook al zeer veel vooruit boven die van Newcomen. Bij deze tocli
zagen wij den stoom in den cilinder zeiven verdikken; dit had eene uadeelige
verkoeling van den cilinder teu gevolge ; maar bij de wijze vau condensatie, dtior
jWatt uitgevonden, blijft echter de cilinder zijnen warmtegraad belioudcn, cn
11