Boekgegevens
Titel: Eerste grondbeginselen der natuurkunde: strekkende tot leesboek voor alle standen hoofdzakelijk tot zelfonderrigt voor jonge lieden, en tot handleiding voor onderwijzers
Auteur: Burg, P. van der
Uitgave: Gouda: G.B. van Goor, 1854
3de, geheel omgewerkte dr.; Oorspr. dr. : 1846
Opmerking: Bevat ook: 'Fondslijst. van den uitgever G.B. van Goor ...' (36 p.)
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: IWO 738 F 19
URL: http://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_203607
Onderwerp: Natuurkunde: klassieke fysica: algemeen
Trefwoord: Natuurkunde, Gidsen (vorm)
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   Eerste grondbeginselen der natuurkunde: strekkende tot leesboek voor alle standen hoofdzakelijk tot zelfonderrigt voor jonge lieden, en tot handleiding voor onderwijzers
Vorige scan Volgende scanScanned page
161
soortelijke gewigt van vochten kan ook met den Nicholson sehen areometer ge-
vonden worden. Stelt, dat deze 70 wigtjes of grammen zwaar is. Dompelt
men hem nu in water, zoo is men overtuigd, dat hij, dewijl hij drijft, ook 70
wigtjes water verplaatst; wordt er vervolgeus uog eenig gewigt op het schaaltje
a gelegd, stelt 20 grammen, opdat het werktuig tot aan het punt b zinke, dan
weegt eene uitgebreidheid water zoo groot als het ondergedompelde deel
van het werktuig 70 —20 wigtjes. Plaatst men den areometer daarna
in wijngeest, dan zal hij hierin natuurlijk, omdat deze vloeistof ligter is dan
water, dieper zinken; neemt aan, dat er nu 1,37 gramme op het schaaltje
moet gelegd worden, om het werktuig weder tot aan het punt b onder te
brengen, dan weegt eene uitgebreidheid wijngeest, even zoo groot als de
eerst gevondene hoeveelheid water, 70 + 1,37 wigtjes, en het soortelijk
gewigt van den wijngeest zal nu zijn = 0,793.
Möhr Qceh inde werktuigkunde voor den apotheker, bij den Uitgever dezes in
het licht gekomen, eene meer voldoende wijze op om het soortelijk gewigt tier
vloeistoffen te bepalen. Hij hangt daartoe aan den eenen arm van eene gevoelige
balans, die in 10 gelijke deelen verdeeld is, een gedeeltelijk met kwikzilver ge-
vuld glazen fleschje, dat van boven is digtgeblazen, en laat dit, na de balans in
evenwigt te hebben gesteld, in de te onderzoekene vloeistof neer (zie fig. 94ct)-
Nu heeft hij een paar groote en kleine metalen ruitertjes, die hij op den ver-
deelden arm kan hangen. Elk der kleine heeft een tiende deel van de zwaarte
der groote. Wanneer het fleschje met kwik in water hangt, is er een groot
ruitertje aan het ophangpunt van dit fleschje noodig, om het veilies aan gewigt
te herstellen, Is nu de vloeistof ligter, dan moet het ruitertje naar binnen,
dus meer naar het draaipunt der balans geschoven worden; hangt het alzoo
1). v. op 9, dan is het specifiek gewigt der vloeistof 0,9, op acht, 0,8 enz.
Moet er in de genoemde punten slechts een klein ruitertje geplaatst worden
dan zou het soortelijk gewigt slechts 0,09 of 0,08 zijn. Hangt een klein rui-
tertje tusschen twee verdeelingen in, dan geeft het aantal tiende deelen, die de
plaats, waar het zich bevindt, van het draaipunt heeft, de honderdste deelen aan,
terwijl de afsland. dien het ruitertje van het naastvoorgaand verdeelingslijntje
lieeft, uitgedrukt in tiende van den afstand tus.schen twee verdeelingen, de.dui-
zendste van het soortelijk gewigt aangeeft. Fig. 94^ maakt duidelijk, hoe door de
vereeniging der ruitertjes het soortelijk gewigt wordt uitgedrukt; de getallen
achter de lijntjes, die den verdeelden arm der balans voorstellen, wijzen dit aan.
Op eene zeer eenvoudige wijze onderzoekt men ook de soortelijke zwaarte der
vochten met den nederlandschen areometer of vochtweger ook wel sehaalareometer
genaamd. Deze bestaat uit een' glazen bol a (zie fig. 95), van boven voorzien
vau een' langen, verdeelden glazen hals n e, en van onder van een met kwik
gevuld of ook wel massief glazen holletje 6, strekkende om het werktuig in
het vocht overeind te doen blijven. Zet meu dit werktuigje in verschillcml«?