Boekgegevens
Titel: Eerste grondbeginselen der natuurkunde: strekkende tot leesboek voor alle standen hoofdzakelijk tot zelfonderrigt voor jonge lieden, en tot handleiding voor onderwijzers
Auteur: Burg, P. van der
Uitgave: Gouda: G.B. van Goor, 1854
3de, geheel omgewerkte dr.; Oorspr. dr. : 1846
Opmerking: Bevat ook: 'Fondslijst. van den uitgever G.B. van Goor ...' (36 p.)
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: IWO 738 F 19
URL: http://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_203607
Onderwerp: Natuurkunde: klassieke fysica: algemeen
Trefwoord: Natuurkunde, Gidsen (vorm)
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   Eerste grondbeginselen der natuurkunde: strekkende tot leesboek voor alle standen hoofdzakelijk tot zelfonderrigt voor jonge lieden, en tot handleiding voor onderwijzers
Vorige scan Volgende scanScanned page
80
bestaat uit een smal plankje b c, aan welks einden twee andere smalle plankjes
loodregt overeind staan, waar tusschen een dnn ijzeren staafje is bevestigd.
Dit staafje gaat door 2 houten of ivoren ballen dene, welke doormiddel van
een' draad aan elkander zijn verbonden, zoo dat hun afstand altijd even groot
is, wanneer de draad gespannen staat. Het gat in de beide ballen is zoo groot,
dat zij gemakkelijk over de ijzeren staaf kunnen heen schuiven. Neemt nu eens
aan dat de groote bal e 4 maal zoo zwaar is als de kleine, en dat men den eer- ||
sten op 4 maal kleineren afstand van het midden van den draad b c verwijdert dan
den kleinenf^ zoo zullen, bij het snel omdraaijen van den toestel, beide ballen in
rust blijven, en in elk ander geval niet.
Om de vierde wet te bewijzen, gebruikt men een' dergelijken toestel (zie fig. 21e)
als bij de voorgaande proefneming.
Fij. 27c. a wordt weder op i) gezet. Op de
staaf de ligt weder een gemakke-
lijk beweegbaar kogeltje van me-
taal, zwaar hout of ivoor. Aan
dit kogeltje is een draad vastge-
maakt, die over de rol n gaat en
aan welks einde een gewigt r hangt, dat midden op den toestel tusschen vier
kolommetjes verschuifbaar is. Wordt nu de toestel snel rondgedraaid, dan ver-
wijdert zich de bal m van het middelpunt, en ligt het gewigt r, door middel der
; koord op. Maakt men de omwentelingssnelheid twee maal zoo groot, zoo kan
het zelfde bolletje m een 4 zwaarder gewigt in r opligten.
Er kunnen een aantal proeven met het beschrevene werktuig worden genomen.
Wy zullen er meermalen op terug komen,
ï In eene der volgende lessen zullen wij aantoonen, hoe volgens deze wetten
de beweging der aardeen der andere hemelligchameii geschiedt, gedeeltelijk de
eb en vloed ontstaat, en hoe aan haar de aarde haren ronden, eenigzins afge-
platten vorm te danken heeft,
[ De middelpuntvliedende kracht is de oorzaak van onnoemelijk vele verschijn-
i selen. Talrijk zijn ook de toepassingen, die de mensch van haar gemaakt heeft,
I tot verkrijging van groote beweegkrachten met weinig kosten; en daarom zijn
; er in de meeste werktuigen rondgaande raderen gebragt, ten einde veel kracht
of veel beweging voort te brengen. Bedenkt gij, dat de hoeveelheid van bewe-
ï ging de maat is voor de kracht, en tevens, dat deze hoeveelheid van beweging
gevonden wordt, door de massa met de snelheid te vermenigvuldigen, dan zal
! het u duidelijk zijn, welk eene verbazende hoeveelheid van beweging een groot,
[I zwaar rad in zich kan ophoopen, hetwelk snel wordt rondgedraaid. Wanneer
i; gij hierover nog het een eu ander merkwaardigs wilt weten, zoo kunt gij daar-
ij over de genoemde werktuigkundige leerboeken raadplegen.