Boekgegevens
Titel: Handleiding bij het onderwijs in de Nederlandsche taal
Auteur: Bijl, P.; Andriessen, P.J.
Uitgave: Amsterdam: J.D. Sybrandi, 1865
4e dr. nagezien en verm.
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: Obr. 2709
URL: http://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_202642
Onderwerp: Taal- en letterkunde naar afzonderlijke talen: Nederlandse taalkunde
Trefwoord: Linguïstiek, Nederlands, Gidsen (vorm)
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   Handleiding bij het onderwijs in de Nederlandsche taal
Vorige scan Volgende scanScanned page
29
vleit {-van vleijen)
Wand {,de muur)
was {zekere stof, van zijn)
wassen {groeijen)
wed {van. wedders)
wei (Jiui, zelere drani, weiland)
weiden {laten grazen)
wigt {gewigt)
wild [gedierte, woest)
Zeide {van zeggtn)
zege {o-verwinning)
V1 ijt {naarstigheid)
Want [yoegw. handschoen, op een
wasch {waschgoed) schip')
wasschen [reinigen^
wet [leefregel, wetten, scherp malen)
wij {per», v.n.w.)
wijden [heiligen)
wicht [klein kind)
wilt [van willen)
Zijde [zekere stof, kant)
zegen [heil.)
L O G I K A (*).
1. Een 'Voorstel is een oordeel door woorden uitgedrukt.
2. Een enkelvoudig voorstel is zulk een, waarin ieder rededeel slechts
^^n denkbeeld bevat, en dat dus niet in twee of meer andere roorstellen
te ontleden is.
3. ïlet onderwerp is de persoon of de zaak, van welke iets gezegd wordt.
4. Het gezegde is dat, wat van het onderwerp gezegd wordt.
5. Het 'voorwerp is de persoon of de zaak, waarop de werking van het
onde rwer p overgaa l.
6. Elk deel der rede is enkelvoudig, wanneer het slechts é^n eenigdenk-
beeld bevat, en dus niet in twee of meer afzonderlijke denkbeelden te ont-
leden is.
7. Elk deel der rede is veelvoudig, wanneer het meer dan éën denkbeeld
bevat, en dus in twee of meer afzonderl^ke deelen te ontleden is.
8. Wanneer het onderwerp uit verschillende afzonderlijke woorden be-
staat, die echter secht« één denkbeeld bevatten, is dat onderwerp evenwel
enkelvoudig.
9. Even als hei onderwerp kan het gezegde uit meer dan een werk-
woord bestaan. Zoo deze slechts als het ware ééne handeling aanduiden,
is het gezegde enkelvoudig.
10. Bepalingen zijn zulke reded^f^len, die een der andere rededeelen
nader aanwijzen en omschrijven. *
11. De bepalingen van het onderwerp omschrijven het onderwerp, die
van het voorwerp, het voorwerp.
12. De bepalingen zijn of door voorzetsels aan die rededeelen verbonden,
of zij slaan onmiddellgk achter het woord, dat zij omschrijven.
13- De bepalingen zijn enkelvoudig, wanneer zij slechts één afzonderlijk
denkbeeld uitdrukken, dat zij aan het onderwerp of aan het voorwerp
toeschrijven.
14. De bepalingen van het gezegde geven van de handeling van het on-
derwerp , door dat gezegde uitgedrukt, eene bijzondere aanduiding ten
opzigte vau wijze, tijd, plaats, doel, enz. te kennen.
(*) Overgenomen uit P. J. AwnRifissBN Praktische hogika, bij den
Uitgever dezes in 't licht verschenen.