Boekgegevens
Titel: Handleiding tot de kennis der vaderlandsche geschiedenis, ten dienste van hen, die zich tot de lessen bij de Koninklijke Militaire Akademie wenschen voor te bereiden
Auteur: Mulder, Lodewijk
Uitgave: Arnhem: D.A. Thieme, 1863
2e dr
Opmerking: Tweede deel: Nieuwe geschiedenis
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: NO 09-698
URL: http://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_201485
Onderwerp: Geschiedenis: algemene wereldgeschiedenis; geschiedenis van grote gebiedsdelen, bevolkingsgroepen en beschavingsgebieden: algemeen
Trefwoord: Wereldgeschiedenis, Leermiddelen (vorm)
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   Handleiding tot de kennis der vaderlandsche geschiedenis, ten dienste van hen, die zich tot de lessen bij de Koninklijke Militaire Akademie wenschen voor te bereiden
Vorige scan Volgende scanScanned page
-58
In dien stand van zaken besloot Hendrik IV een beslissenden
stap te doen om de burgeroorlogen te doen eindigen, die nu reeds
meer dan dertig jaren woedden, en het rijk op den duur dreig-
den te gronde te rigten; hij verliet de Hervormde Kerk, en ging
weder tot de Katholijke over (Julij 1593). Hierdoor was aan de
Ligue elk voorwendsel tot verdere vijandelijkheden ontnomen;
de meeste harer hoofden verzoenden zich met den Koning; Parijs
en andere groote steden openden hem hare poorten, en twee
jaren later (1595) onderwierp zich Mayenne , waardoor aan den
eigenlijken burgeroorlog een einde kwam. Ondersteund door de
Engelschcn en Nederlanders voerde Hendrik IV nog met afwisse-
lend geluk den oorlog tegen Spanje, totdat in 1598 te Vereins, de
vrede tusschen de beide rijken tot stand kwam.
Kort te voren had hij een edikt uitgevaardigd, hetwelk, omdat
het te Nantes werd bekend gemaakt, het Edilit van Nantes ge-
noemd wordt, en waarhij hij aan zijne vroegere geloofisgenooten ,
de Hugenoten, nagenoeg volkomen godsdienstvrijheid verleende,
en hun alle regten van staatsburgers toekende.
Na het sluiten van den vrede wijdde Hendrik IV, die weldra
als een der beste koningen , die ooit geregeerd hebben, de lieve-
ling zyns volks werd, zich geheel en al aan het herstel der wel-
vaart van het zoo zeer geschokte rijk. Hij werd in zijne pogin-
gen trouw ter zijde gestaan door zijnen vertrouwden vriend en
raadsman, den Hertog van Sulhj, die met eene onkreukbare
eerlijkheid en een helder verstand, nagenoeg het geheele binnen-
landsche bestuur regelde, de belastingen verminderde, landbouw-
en nijverheid opbeurde, en kunsten en wetenschappen bevor-
derde.
Naarmate Frankrijk in het binnenland welvarender en krachtiger
werd, nam ook zijn invloed in het buitenland toe. Tegelijker-
tijd trad ook de naijver weder meer op den voorgrond , die in de
laatste honderd jaren steeds tusschen de Fransche koningen en de
vorsten uit het Habsburgsche huis bestaan had. Het uitgestrekte
grondgebied, dat door de leden van dat geslacht in Spanje, Por-
tugal, Italië, de Nederlanden, Bidtschland en Amerika beheerscht
werd , gaf het een overwigt in Europa, dat de Fransche koning
besloot te vernietigen, terwijl hij het aanzien van zijn eigen rijk
daarentegen wilde verhoogen. Hij vatte het voornemen op , de
Nederlanders op nieuw in hunnen strijd tegen Spanje bij te staan,
de Hongaren en Bohemers, die door de Oostenrijksche vorsten
van hunne vrijheid beroofd waren, te ondersteunen, en voor de
Protestanten in Duitschland, die door Keizer Rudolf II op wille-