Boekgegevens
Titel: Handleiding tot de kennis der vaderlandsche geschiedenis, ten dienste van hen, die zich tot de lessen bij de Koninklijke Militaire Akademie wenschen voor te bereiden
Auteur: Mulder, Lodewijk
Uitgave: Arnhem: D.A. Thieme, 1863
2e dr
Opmerking: Tweede deel: Nieuwe geschiedenis
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: NO 09-698
URL: http://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_201485
Onderwerp: Geschiedenis: algemene wereldgeschiedenis; geschiedenis van grote gebiedsdelen, bevolkingsgroepen en beschavingsgebieden: algemeen
Trefwoord: Wereldgeschiedenis, Leermiddelen (vorm)
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   Handleiding tot de kennis der vaderlandsche geschiedenis, ten dienste van hen, die zich tot de lessen bij de Koninklijke Militaire Akademie wenschen voor te bereiden
Vorige scan Volgende scanScanned page
29
§ ii. Zwingli en Calvijn. De Wederdoopers te Munster.
Hertog Ulrich van Wurtemberg in de regering hersteld.
Nagenoeg in denzelfden tijd, dat Luther in Duitschland als
hervormer optrad, begon Ulrich Zwingli in Zwitserland even-
eens tegen onderscheidene leerstellingen en gebruiken van de
Katholijke kerk te prediken. Tegelijkertijd ijverde hij tegen ver-
schillende maatschappelijke misbruiken, die in zijn vaderland
bestonden, en voornamelijk tegen het dienstnemen bij vreemde
mogendheden, dat in den laatsten tijd in Zwitserland algemeen
geworden was, waardoor de eenvoudigheid der voorvaderlijke ze-
den verloren ging , en de Zwitsersche jongelingen, die zich al-
leen voor geld in de vreemde legers lieten aanwerven, van hun
vaderland vervreemd werden. In de kantons Zurich en Bern
verwierf hij vele aanhangers; zijne godsdienstige, zoowel als zijne
staatkundige meeningen breidden zich langzamerhand ook over
andere gedeelten van Zwitserland uit, doch vonden hevigen
tegenstand in de zoogenaamde Kantons der Vier Woudsleden. Deze
hielden niet alleen vast aan het Katholijke geloof, maar waren
bovendien onder den invloed van eenige aristocratische familiën,
die van vreemde vorsten jaargelden trokken, om de werving van
Zwitsers voor hunne legers te bevorderen. Hier vermengden zich
dus, zoo als later nagenoeg overal het geval was, de staatkun-
dige en godsdienstige belangen, en in 1529 werden er door de
beide partijen van weerszijden verbonden gesloten. Twee jaren
later braken er vijandelijkheden uit; bij Kappel, niet ver van
Zurich, kwam liet tot een gevecht, waarin de aanhangers van
Zwingli verslagen werden , en hij zelf sneuvelde (Oct. 1531).
Een ander hervormer, die zich nog meer dan Zwikgli ver-
maard gemaakt heeft, was Jan Calvijn, die eerst in zijn ge-
boorteland Frankrijk voor de beginselen der Hervorming ijverde,
en in het jaar 1536 te Geneve tot hoogleeraar in de godgeleerdheid
werd aangesteld. Deze stad, vroeger eene vrije rijksstad onder
het bestuur van een Bisschop, had in het vorige jaar de Her-
vormde leer als staatsgodsdienst aangenomen , den Bisschop ver-
dreven, en zich tot een vrij gemeenebest verklaard. Hier kreeg
Calvijn weldra grooten invloed, niet alleen in het godsdienstige,
maar ook in de regeling van het republikeinsche bestuur. Met
ernst drong hij op de verbetering der zeden aan , en handhaafde
zijne godsdienstige leerstellingen, welke met die van Zwingli
overeenkwamen en in verscheidene punten van die van Luther