Boekgegevens
Titel: Handleiding tot de kennis der vaderlandsche geschiedenis, ten dienste van hen, die zich tot de lessen bij de Koninklijke Militaire Akademie wenschen voor te bereiden
Auteur: Mulder, Lodewijk
Uitgave: Arnhem: D.A. Thieme, 1863
2e dr
Opmerking: Tweede deel: Nieuwe geschiedenis
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: NO 09-698
URL: http://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_201485
Onderwerp: Geschiedenis: algemene wereldgeschiedenis; geschiedenis van grote gebiedsdelen, bevolkingsgroepen en beschavingsgebieden: algemeen
Trefwoord: Wereldgeschiedenis, Leermiddelen (vorm)
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   Handleiding tot de kennis der vaderlandsche geschiedenis, ten dienste van hen, die zich tot de lessen bij de Koninklijke Militaire Akademie wenschen voor te bereiden
Vorige scan Volgende scanScanned page
-171
ders, wien hij een welvarend rijk, een leger van 200,000 man
en een goedgevulde schatkist naliet.
Inmiddels was Maria Theresia in 1780 overleden, en Jozef II,
die nu het bewind over de Oostenrijksche erflanden aanvaardde,
begon met kracht zijne hervormingsplannen door te zetten. Hoe-
zeer hij daarbij door edele, menschlievende gevoelens bezield was,
en het welzijn zijner onderdanen op het oog had, zag hij veel
van zijne voornemens mislukken, omdat hij over het algemeen
te overijld en niet met de noodige gemagtigdheid te werk ging.
Hij wilde alle misbruiken, als het ware, op éénmaal afschaflen,
en in al zijne landen terzelfder tijd eene gelijke wetgeving en
een gelijk bestuur invoeren, zonder acht te slaan op de oude reg-
ten , zeden en gebruiken, welke in zijne onderscheidene staten
zeer van elkander verschilden, en waaraan het volk uit aloude
gewoonte gehecht was, ook zelfs wanneer datgene, wat hij er
voor in de plaats wilde stellen, in het algemeen belang veel beter
was. Daarenboven verwekte hij groot misnoegen bij de Katholijke
geestelijkheid, door niet alleen in 1781 een besluit uit te vaar-
digen, waarbij hij aan alle onroomschen gelijke burgerlijke reg-
ten als aan zijne overige onderdanen verleende, maar ook door
omtrent 700 kloosters op te hellen, en den invloed van den Paus
op de kerkelijke zaken in zijne staten te verminderen.
Den hevigsten tegenstand vonden zijne verordeningen in de
Ooslcnrijksche Nederlanden, waar in het jaar 178(5 oproerige be-
wegingen ontstonden, die voornamelijk door den sluwen volks-
leider Hendrik van der Noot geleid, en door de geestelijkheid
aangemoedigd werden. In den beginne met geweld tegengegaan,
zagen vele misnoegden, die zich Patriotten (vrienden des vader-
lands) noemden, genoodzaakt naar de Vereenigde Nederlanden uit
te wijken, van waar zij evenwel in 1789 terugkeerden , en een
gewapenden inval in Brabant deden. De opstandelingen wonnen
nu meer en meer veld, dwongen het zwakke Oostenrijksche leger
over de grenzen te wijken , en verklaarden Zuid-Nederland voor
onafhankelijk onder den naam van Vereenigde Belgische Staten;
de regering werd opgedragen aan een Souverein Congres, dat
Van der Noot lot voorzitter koos (Januarij 1790). Kort daarna
echter ontstond er oneenigheid lusschen de Belgen, die weldra
in twee partijen gewapenderhand tegen elkander overstonden, en
aan Oostenrijk het uitzigt openden tot de vroegere orde van zaken.
Onder die omstandigheden stierf Jozef II zonder kinderen na te
lalen (Februarij 1790), en liet de regering over zijne erflanden