Boekgegevens
Titel: Handleiding tot de kennis der vaderlandsche geschiedenis, ten dienste van hen, die zich tot de lessen bij de Koninklijke Militaire Akademie wenschen voor te bereiden
Auteur: Mulder, Lodewijk
Uitgave: Arnhem: D.A. Thieme, 1863
2e dr
Opmerking: Tweede deel: Nieuwe geschiedenis
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: NO 09-698
URL: http://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_201485
Onderwerp: Geschiedenis: algemene wereldgeschiedenis; geschiedenis van grote gebiedsdelen, bevolkingsgroepen en beschavingsgebieden: algemeen
Trefwoord: Wereldgeschiedenis, Leermiddelen (vorm)
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   Handleiding tot de kennis der vaderlandsche geschiedenis, ten dienste van hen, die zich tot de lessen bij de Koninklijke Militaire Akademie wenschen voor te bereiden
Vorige scan Volgende scanScanned page
-113
van het verdrag, vaardigden de Staten van Holland de zooge-
naamde Acle van Seclusie uit, waarhij zij den jongen Prins van
Oranje en zijne nakomelingen voor altijd uitsloten van de waar-
digheid van Stadhouder en Admiraal hunner provincie. Zij wa-
ren daartoe overgegaan op het aandringen van Cromwell , die
vreesde, dat de Prins, wanneer hij eenmaal het stadhouderlijk
gezag in handen kreeg, pogingen zou kunnen aanwenden om
zijnen oom (1), den verdreven zoon van Koning Karel I, op den
Engelschen troon te herstellen.
Eenige jaren later werd Nederland in eenen oorlog gewikkeld
tusschen Zweden en Denemarken, waarvan wij de oorzaak en de
voornaamste gebeurtenissen in korte trekken willen vermelden.
Koningin Curistina van Zweden, de dochter en opvolgster van
Gustaaf Adolf (bl. 89), had in het jaar 1654 afstand gedaan
van de regering ten behoeve van haren neef, den Paltsgraaf Ka-
rel van Tweebrufjgen, die als Karel X Gustaaf den troon be-
klom. Deze oorlogzuchtige vorst wilde de plaimen van Gustaaf
Adolf, om de kusten der OosNZee achtereenvolgens aan Zweden
te onderwerpen, verder voortzetten, en vestigde in de eerste
plaats zijne aandacht op Polen, dat ten noorden aan de Oost-Zee
grensde.
Daar de Koning van dit rijk, Johan Gasimir (bl. 103), hem
als Koning van Zweden weigerde te erkennen (vergelijk bl. 72),
nam hij hieruit aanleiding den wapenstilstand te verbreken, die
in 1635 voor den tijd van 26 jaren tusschen de beide rijken ge-
sloten was (bl. 90), en veroverde binnen korten tijd nagenoeg
geheel Polen (1656).
Toen begrepen de Algemeene Staten der Vereenigde Nederlan-
den, dat hun handel op de Oostzee geheel zou afhangen van de
willekeur van Karel Gustaaf, indien deze door de verovering
van de kustlanden meester van die zee werd, en zij zonden dus
eene vloot onder den Admiraal van Wassenaar derwaarts, om
de gevaarlijke uitbreiding van de magt der Zweden tegen te
gaan , en hun in de eerste plaats te beletten, de gewigtige
Poolsche handelstad Banlzig te veroveren, die, door de Zweden
belegerd , zich met groote dapperheid verdedigde.
Tegelijkertijd begon ook Koning Frederik III van Denemarken
bezorgd te worden voor de veroveringszucht van Karel Gus-
taaf. Hij besloot dus, zich met diens vijanden te vereenigen
en verklaarde hem in 1657 den oorlog. Karel Gustaaf echter,
(1) Zijne moeder was eene dochter van den onthoofden Koning Kabel I.
II. 8