Boekgegevens
Titel: Mr. B. H. Lulofs' taalkundige werken
Deel: Dl. II Spraakkunst, stijl en letterkennis
Auteur: Lulofs, B.H.; Jager, Arie de
Uitgave: Amsterdam: A. Akkeringa, 1875
4e dr.
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: Obr. 6235
URL: http://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_201324
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   Mr. B. H. Lulofs' taalkundige werken
Vorige scan Volgende scanScanned page
153
{iie § 15), altijd op het zakelijke deel des woords, ook wel
den woordwortel genoemd. Helmers zingt zeer dichterlijk :
De Spaansche dwing'land Flips, trotsch op zijn réuzekrachten.
Dorst zich vermeten 't volk van Neerland te verachten;
»Hoe! zal een schaam'le hoop mijn almagt weêrstand biên,
Mij! die het oost en west geblikt zie aan mijn kniên?
Dweept dat verachllijk volk van vrijheid, regt en wetten.
En zet zich tegen mij? Welaan, ik zal 't verpletten!
't Verga, 't verga in bloed!" — Dus spreekt hij; en die taal.
Gedonderd uit zijn' mond, vloog door 't Escuriaal;
Zelfs de afgrond hoort dien kreet, en braakt zijn hëlsche spoken;
Geweld, verraad, en list, heur kerkers uitgebroken.
Bezielen Alva's hart, die naar deze dorden snelt.
Door moord, gewetensdwang, en dwing'landij verzëld.
Men ziet, hoe de klemtoon hier telkens op de zakelijke
syllabe valt, b.v. op Spaan in SPAANscAe, meet \nverm.Ten,
acht in verAcmen enz. Schijnt deze regel in onze taal niet
door, te gaan, dan is het, ot 1) dewijl het woord meer sa-
mengesteld, dan afgeleid is (§ 11), in welk geval ieder
gedeelte der samenstelling of compositie aanspraak op den
klemtoon kan maken, waardoor dus veroorzaakt wordt, dat
deze dan weifelend is. Zoo is het b.v. gelegen met misdaad
en misdoen, afgod en afgunstig, welke woorden geene de-
rivata , maar composita zijn ; — of wel 2) dewijl het voor-
voegsel , ter derivatie dienende, meer of min scheidbaar
is, of ten minste oudtijds zuiks was, waardoor het dus
ook al wederom meer een compositum, derivatum Yovmi.
Men neme antwoord , wanhoop, onspoed enz., in welke de
woordjes ant, wan, on , misschien niet zoozeer voorvoeg-
sels van afleiding, als wel verouderde praepositiën, en
dus de aangehaalde substantieven, antwoord , vMnhoop enz.
meer composita dan derivata zijn ; of 3) dewijl het afgeleide
woord door middel van een' bastaarduitgang gevormd is,
in welk geval het juist daardoor, dat de klemtoon verkeerd