Boekgegevens
Titel: Driemaal den aardbol om!: aardrijkskunde voor de volksschool in drie ineensluitende leerkringen
Auteur: Bruins, F.
Uitgave: Groningen: P. Noordhoff & M. Smit, 1878
6e, herz. dr
Opmerking: II
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: Obr. 2489
URL: http://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_200395
Onderwerp: (Sociale) geografie, cartografie, planologie, demografie: geografie van de aarde
Trefwoord: Geografie, Leermiddelen (vorm)
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   Driemaal den aardbol om!: aardrijkskunde voor de volksschool in drie ineensluitende leerkringen
Vorige scan Volgende scanScanned page
53
is de schakel, die het hoogland van W. Azië met dat van O,
Azië verbindt. Ten NO. vnn dezen schakel breidt zich dc ont-
zaglijke, nog altyd geheimzinnige hoogvlakte Pamir „het dak der
wereld" uit. Aan de ZO. zijde van de Pamir sluit zich het
reusachtige Himulaya-bergstelsel, bestaande uit drie evenwijdige
hoofdketens: de eigenlyke Himalaya (=r sneeuwwoniog), de Karako-
rdem of Moes-tagh (= ijsgebergte) en de Kuën-luu (= nieDgebergfc,
om dc vele wilde uien). Vau deze hemelhooge ketens is de zuidelijkste de
hoogste, de noordelijkste de minst hooge; in de middelste keten verheft zich
de Dapsang (= heerlijke verschijning) tot de verbazende hoogte van 8fil9 M.
Reusachtige hoogvlakten en stroomdalen ligggen tusschen de drie hoofdketens.
Aan de N O. zijde van de Pamir verheft zich de Ïian-Sjan of
Tengri Tagh (beide = hemelgebergte). Tusscben de Tian-Sjau en de
Kuën-lun begint de groote Aziatische zandzee, de Gobi (= woestyn)
of Sja-mo (= zandzee), waarin de wateren van de groote Tarim of
de rivier van Kasjgar verdrinken. Dit gebied heet Oost-Toeran.
Het had zich in 1862 van de Chineesche heerschappij bevrijd; doch in den
loop van 1878 hebben de Chineezen het land heroverd. De grootste stad in
dit gebied is het sombere Jarkand (120 000 inw.;, omringd door een 12
tot 14 M. hoogen aarden wal.
In het W. gaat de Pamir door het wijd vertakte Alpenland van
Turkestan over in de eindelooze steppen en woestijnen van W.-Toeraa,
In het ondiepe, eilandenrijke, stormachtige zoutwatermeer Aral,
ruim tweemaal zoo groot als Nederland, vloeien de aanzienlijke
tweelingstroomen Amoe (Oxus) en Syr (Jaxartes).
Aan den benedenloop der Amoe ligt het khanaat Khiwa (zijdeteelt), hooger
op gebiedt do emier van Bokhara, de oudste zetel van Mohammudaansche
beschaving in Middel-Azië, „het Rome van den lulam," het vereenigingspunt
der karavanen uit China (over Kasjgar), uit Indië (over Kaboel), naar Siberië
over Khokand) en naar Rusland -{over Khiwa en Orenburg )
Het geheele stroomgebied van de Syr, de delta en de rechter-
oever van den benedenloop der Amoe zijn thans in de macht der
Russen, die eerlang hunne heerschappij wel over geheel W.-Toeran
zullen uitbreiden, gelijk zij reeds de geheele O.kust der Kaspische
Zee en de uitgestrekte Kirgizensteppen rekenen tot hun gebied.
De isthmiis (landengte) tusschen de Kaspische Zee en het Aralmeer is bijna
geheel eene hooge zandwoestij» (plateau Oestj-Oert), en wordt, evenals de lage
woestijn-vlakte tusschen de ZO. kust der Kaspische Zee en den linkeroever
der Amoe, bewoond door de roofzuchtige Turkomanen, die hunne levensmid-
delen op dc markten van Khiwa en Bokhara betalen met den roof der Perzen.
De Kirgizen (= woestijnzwervers) zijn het talrijkste nomadenvolk der aarde.