Boekgegevens
Titel: Grondbeginselen der natuurkunde, door de eenvoudigste proeven toegelicht
Serie: Van Druten & Bleekers goedkope bibliotheek voor alle standen, of verzameling van nuttige werken over allerlei vakken van wetenschap door de beste der hedendaagse schrijvers, [1e afd., serie 1], dl. 12-14
Auteur: Crüger, F.E.J.; Logeman, W.M.
Uitgave: Sneek: Van Druten & Bleeker, 1856-1858
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: NOK 09-61
URL: http://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_200029
Onderwerp: Natuurkunde: natuurkunde: algemeen, Natuurkunde: meetmethoden, meettechnieken en instrumentatie van de natuurkunde
Trefwoord: Natuurkunde, Experimentele natuurkunde, Leermiddelen (vorm)
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   Grondbeginselen der natuurkunde, door de eenvoudigste proeven toegelicht
Vorige scan Volgende scanScanned page
65
tuigen in plaats van de houten wagen-assen, die grooter van om-
vang zijn, ijzeren assen van kleiner middellijn te geven.
35. Vervoer op straat- en spoorwegen Indien de V®''-
kennis der wrijving volstrekt noodzakelijk is om te begrijpen, mid-
dat door ieder werktuig aan mechanischen arbeid verloren wordt,
is zij ook onontbeerlijk tot het beoordeelen onzer vervoer-
middelen , daar de arbeid, die bij het vervoeren op horizontale
wegen verrigt wordt, in het overwinnen der wrijving bestaat.
Geene soort van vervoer is ongunstiger dan dat door middel
eener slede, waarbij op een goed straatplaveisel de wrijving
reeds '/j van den last bedraagt; tot het voorttrekken van een
last van 2000 pond wordt daarbij eene kracht van 1000 pond
vereischt. Eene slede op eene zeer gladde sneeuwbaan heeft
daarentegen eene veel geringere wrijving = 'As te overwinnen
en zou tot het bewegen van dien last van 2000 pond slechts
eene kracht van 80 pond noodig maken.
Voor het vervoer moeten daarom, als er geene sneeuw ligt ,Straat-
de rollende wrijving en smeermiddelen aangewend, dat is, er
moeten wagens gebruikt worden. Op een goeden stra at weg
heeft een wagen eene wrijving te overwinnen, die 'Ao van den
last uitmaakt. De genoemde 2000 pond zouden derhalve op een
volkomen horizontalen straatweg eene kracht van 100 pond ver-
eischen. Op de meeste straatwegen komen echter hellende
vlakken voor, die op 2 el 1 palm stijgen en van welke de
last met het twintigste gedeelte van zijn gewigt benedenwaarts
tracht te rollen, zoo dat de 2000 pond bovendien nog eene
kracht van 100 pond vereischen om voortgetrokken te worden.
Daar dus zulk een straatweg met enkele geringe opklimmingen
juist de dubbele trekkracht = Vio wegneemt, zoo volgt daar-
uit van hoe veel belang het is, alle wegen zoo veel mogelijk hori-
zontaal te leggen.
Met het aanleggen van een straatweg is reeds veel gewon-
nen; want op een zandigen landweg is de grootte der
cr. nat. 5