Boekgegevens
Titel: Grondbeginselen der natuurkunde, door de eenvoudigste proeven toegelicht
Serie: Van Druten & Bleekers goedkope bibliotheek voor alle standen, of verzameling van nuttige werken over allerlei vakken van wetenschap door de beste der hedendaagse schrijvers, [1e afd., serie 1], dl. 12-14
Auteur: Crüger, F.E.J.; Logeman, W.M.
Uitgave: Sneek: Van Druten & Bleeker, 1856-1858
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: NOK 09-61
URL: http://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_200029
Onderwerp: Natuurkunde: natuurkunde: algemeen, Natuurkunde: meetmethoden, meettechnieken en instrumentatie van de natuurkunde
Trefwoord: Natuurkunde, Experimentele natuurkunde, Leermiddelen (vorm)
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   Grondbeginselen der natuurkunde, door de eenvoudigste proeven toegelicht
Vorige scan Volgende scanScanned page
767
eene fijne, veerkrachtige stof vervuld wordt, die den naam van
aether verkregen heeft. De aether zelf doordringt alle ligchamen,
en de deeltjes van ieder zijn door aether-atmosferen omsloten;
van de grootte daarvan hangt de toestand van een ligchaam
af; zij zijn het grootst bij gassen en dampen. Nu neemt een
ligchaam, wanneer het uit den vasten tot den vloeibaren of
uit dezen tot den luchtvormigen toestand overgaat (§ 361 en
§ 365) eene hoeveelheid wannteop, die schijnt te verdwijnen,
maar in werkelijkheid dient om de aether-atmosferen binnen het
ligchaam te vergrooten. Zoo ligt dan het vermoeden voor de hand
dat de warmte als eene werking van den aether te beschouwen
is, en daar vele warmteversehijnselen met luchtverschijnselen
gepaard gaan, en warmte- en lichtstralen op gelijke wijze eene
terugkaatsing door holle spiegels en eene gelijke breking door
brandglazen ondergaan, dat ook het licht tot den aether als tot
zijne oorspronkelijke bron terug te brengen is. Gelijk het ge-
luid door trillende bewegingen van ligchamen, zoo ontstaan
licht en warmte waarschijnlijk door trillingen van den aether. De
trillingen van een ligchaam worden eerst hoorbaar, wanneer zij
genoegzame snelheid verkregen hebben; zoo worden de aether-
trillingen eerst zigtbaar wanneer zij snel genoeg plaats hebben.
Zoo lang de trillingen van den aether van grooten omvang en lang-
zaam zijn, maken zij zich slechts voor het gevoel kenbaar en bren-
gen warmte voort; zij verwijderen de deeltjes van een ligchaam
van elkander en zetten dit uit; zij worden ligt opgewekt door
het heen en weêr bewegen, bij het zamenpersen en wrijven der
ligchamen. Snelle trillingen des aethers worden zigtbaar en worden
terug gekaatst op gelijke wijze als de geluidsgolven, en onder-
gaan eene breking wanneer bij het schuin doorgaan door door-
zigtige ligchamen hare snelheid geringer wordt; de kleuren
ontstaan, gelijk de toonen, door een ongelijk aantal van tril-
lingen in den zelfden tijd.
Het magnetismus kan niet als eene zelfstandige kracht gelden,
maar slechts als eene werking der electriciteit, die het ijzer mag-
ch. n.4.t. 50