Boekgegevens
Titel: Grondbeginselen der natuurkunde, door de eenvoudigste proeven toegelicht
Serie: Van Druten & Bleekers goedkope bibliotheek voor alle standen, of verzameling van nuttige werken over allerlei vakken van wetenschap door de beste der hedendaagse schrijvers, [1e afd., serie 1], dl. 12-14
Auteur: Crüger, F.E.J.; Logeman, W.M.
Uitgave: Sneek: Van Druten & Bleeker, 1856-1858
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: NOK 09-61
URL: http://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_200029
Onderwerp: Natuurkunde: natuurkunde: algemeen, Natuurkunde: meetmethoden, meettechnieken en instrumentatie van de natuurkunde
Trefwoord: Natuurkunde, Experimentele natuurkunde, Leermiddelen (vorm)
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   Grondbeginselen der natuurkunde, door de eenvoudigste proeven toegelicht
Vorige scan Volgende scanScanned page
62
ren aan onze rijtuigen. Moet daarentegen een wagen, die te
snel van eene hoogte zou afloopen, tot eene langzamer beweging
genoodzaakt worden, dan verandert men door onder de wielen
gestokene spaken zijne rollende wrijving in eene glijdende.
Toe- 34. Grootte der wrijving.
^gj. Proef a. Aan den tot de voorgaande proef gebruikten
wrij- toestel knoope men het horizontale einde van den draad om
een pond gewigt, plaatse het op een plankje en steke daarin
cïe voor het gewigt een paar draadnageltjes, opdat het zich niet zonder
king. plankje voorwaarts bewegen kunne. Men hangt daarop aan
het afhangende einde van den over de katrol loopenden draad
gewigten, totdat het plankje met zijnen last van een pond voor-
waarts getrokken wordt. Eene kracht van V-i pond zal beweging
voortbrengen. Plaatst men op het plankje Vi pond , dan volgt
de beweging bij eene trekkracht van V-i pond. De wrijving
neemt met de grootte van den last of de druk-
king tusschen de elkander wrijvendeligchamen
toe; bij dubbel gewigt is de wrijving dubbel, bij drievoudig
driemaal zoo groot. Naaikussens, die door wrijving op de
tafel vast gehouden moeten worden, vult men daarom met zware
massa's, met zand of stukken lood; bij het vasthouden met
de hand oefenen wij eene sterkere drukking tegen het vastgehou-
dene voorwerp uit, wanneer het eene trekkende kracht niet moet
volgen; tot het voorttrekken van een wagen op een
horizontalen weg, waarbij slechts de wrijving te overwinnen is,
is dikwijls, wanneer hij niet geladen is, de kracht van een mensch
genoeg; tot de beweging van een beladen rijtuig is zij wegens
de vermeerderde wrijving niet toereikend; moet een blad pa-
pier niet door togt bewogen wordèn, dan leggen wij tot ver-
meerdering der drukking en der wrijving er een boek op.
Toe- Proef b. Keert men eene ruwe zijde van het te bewegen
ming P^^^^j® 3 waarop men met het bloote oog talrijke oneffenheden
der waarneemt, naar beneden en legt er een tweede even zoo on-