Boekgegevens
Titel: Grondbeginselen der natuurkunde, door de eenvoudigste proeven toegelicht
Serie: Van Druten & Bleekers goedkope bibliotheek voor alle standen, of verzameling van nuttige werken over allerlei vakken van wetenschap door de beste der hedendaagse schrijvers, [1e afd., serie 1], dl. 12-14
Auteur: Crüger, F.E.J.; Logeman, W.M.
Uitgave: Sneek: Van Druten & Bleeker, 1856-1858
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: NOK 09-61
URL: http://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_200029
Onderwerp: Natuurkunde: natuurkunde: algemeen, Natuurkunde: meetmethoden, meettechnieken en instrumentatie van de natuurkunde
Trefwoord: Natuurkunde, Experimentele natuurkunde, Leermiddelen (vorm)
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   Grondbeginselen der natuurkunde, door de eenvoudigste proeven toegelicht
Vorige scan Volgende scanScanned page
740
De kruk. brengt de znigerstang de balans in op- en nedergaande beweging.
Deze moet echter, daar de meeste arbeidswerktuigen eene
draaijende beweging vereischen, nog in eene radbeweging veran-
derd en daarom aan het andere einde der balans eene verbin-
dingsstang aangebragt worden, die eene kruk draait (§ 52).
c. Het vliegwiel. De beweging van den zuiger is onre-
vliegwiel.gelmatig en wordt het langzaamst wanneer hij den boven-
sten of ondersten bodem van den stoomcilinder nadert; boven-
dien brengt de aanwending der kruk volgens § 56 eene onge-
lijkmatigheid der beweging te weeg. Derhalve verbond Watt met
de kruk een vliegwiel. (§ 57).
De centri- De centrifugaal-regulator. Doch slechts onder twee
fugaal-re-voorwaarden duurt de daardoor bereikte gelijkmatigheid der be-
' ' weging voort, ten eerste wanneer de toevoer van stoom uit den
ketel gelijkvormig is, en ten tweede, wanneer het werktuig
steeds den zelfden arbeid te verrigten heeft. Wordt de toevoer
van den stoom rijkelijker, dan wordt de beweging van den zuiger
bespoedigd en de omwentelingen van het vliegwiel langzamer-
hand sneller. Eveneens zal bij gelijkmatigen toevoer van stoom
de snelheid toenemen, wanneer aan de bewegende kracht een
kleinere arbeid opgedragen wordt, of als zij een geringeren we-
derstand te overwinnen heeft. De toevoer van stoom moet daar-
om naar gelang van den te verrigten arbeid geregeld worden,
zoodat bij toenemende snelheid van het werktuig de toevoer van
stoom verminderd wordt en omgekeerd. Dit doel vervult de cen-
trifugaal-regulator op de in § 62 verklaarde wijze; hij verkrijgt
zijne beweging van de as van het vliegwiel; eene daarom heen
gelegde koord zonder einde beweegt een kegelvormig rad, en
dit grijpt in een ander, dat aan de as van den regulator in fig.
415 bij O is vastgehecht.
e. Het excentriek. Menigmaal rigt men de uitwendige re-
Het ex- .
centriek. ^^^ ' beweging der schuifklep, in plaats van
door eenen d war sar m der zuigers tang, door een
excentriek (§55) bewerkt wordt. Aan de as van het vliegwiel