Boekgegevens
Titel: Grondbeginselen der natuurkunde, door de eenvoudigste proeven toegelicht
Serie: Van Druten & Bleekers goedkope bibliotheek voor alle standen, of verzameling van nuttige werken over allerlei vakken van wetenschap door de beste der hedendaagse schrijvers, [1e afd., serie 1], dl. 12-14
Auteur: Crüger, F.E.J.; Logeman, W.M.
Uitgave: Sneek: Van Druten & Bleeker, 1856-1858
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: NOK 09-61
URL: http://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_200029
Onderwerp: Natuurkunde: natuurkunde: algemeen, Natuurkunde: meetmethoden, meettechnieken en instrumentatie van de natuurkunde
Trefwoord: Natuurkunde, Experimentele natuurkunde, Leermiddelen (vorm)
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   Grondbeginselen der natuurkunde, door de eenvoudigste proeven toegelicht
Vorige scan Volgende scanScanned page
654
warmte de lengte uitgerekt; daardoor wordt het in de breedte zamen-
z&men- g^P®'"®*', en de vroeger meer van elkander verwijderde deel-
persen. Ijes worden onderling nader tot elkander gebragt. Houdt men
het aan de lippen, dan gevoelt men dat door deze zamenpersing
wai-mte is opgewekt.
Voorwerpen, die aan de volle kracht eener hydrostatische
pers blootgesteld zijn geworden, zijn bij het uitnemen tamelijk
warm. Wanneer de ronde stukken metaal, met behulp van eene
doorslagmachine (§57) uit sterke platen geslagen, tot munten
gestempeld zullen worden en tusschen de beide muntstempels
liggen, worden zij plotseling warm, zoodra de bovenste stempel
met de aanzienlijke kracht eener schroef neêrgedrnkt wordt en
het stuk metaal zamenperst. De lucht wordt verwarmd, wan-
neer men ze snel in de kolf van een w i n d r o e r verdigt, en
in het voor dagelijksch gebruik niet geschikt compressie-
vuurtuig, eene hoUe, van onderen geslotene metalen buis,
in welke zich een luchtdigt sluitende zuiger laat schuiven, wordt
een daarin gelegd stuk zwam aangestoken, wanneer men den
zuiger er snel instoot en daardoor de lucht in de buis zamen-
perst. Eene koude ijzeren staaf kan men door sterk hame-
ren op het aambeeld zoo heet maken, dat daartegen gehou-
den zwavel ontvlamt. Knalkwik en knalzilver zijn stof-
fen, die bij de geringste zamenpersing (of wrijving) zich ver-
warmen en ontleed worden. De produkten dier ontleding zijn
grootendeels gasvormig; bij de plotselinge ontwikkeling daarvan
ontploft dus de stof met groote kracht en sterken knal. Zij
worden bereid door zUver of kwik in salpeterzuur op te lossen
en deze oplossingen met sterken alkohol te vermengen; het
knalkwik dient, met kruid gemengd en met hars overtrokken,
tot het vullen der dopjes voor de percussie-geweren; het lig-
ter ontploffende knalzüver wordt tot het vuUen der uit glazen
kogeltjes bestaande knalerwten en voor de knalbonbons gebezigd.
Het staat derhalve vast, dat
door zamenpersen warmte wordt opgewekt.