Boekgegevens
Titel: Grondbeginselen der natuurkunde, door de eenvoudigste proeven toegelicht
Serie: Van Druten & Bleekers goedkope bibliotheek voor alle standen, of verzameling van nuttige werken over allerlei vakken van wetenschap door de beste der hedendaagse schrijvers, [1e afd., serie 1], dl. 12-14
Auteur: Crüger, F.E.J.; Logeman, W.M.
Uitgave: Sneek: Van Druten & Bleeker, 1856-1858
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: NOK 09-61
URL: http://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_200029
Onderwerp: Natuurkunde: natuurkunde: algemeen, Natuurkunde: meetmethoden, meettechnieken en instrumentatie van de natuurkunde
Trefwoord: Natuurkunde, Experimentele natuurkunde, Leermiddelen (vorm)
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   Grondbeginselen der natuurkunde, door de eenvoudigste proeven toegelicht
Vorige scan Volgende scanScanned page
51
touwen bevestigd. Deze vaste om eene gemeenschap-
pelijke spil draaibare verbinding van twee schij-
ven heet het windas. De kleinste der beide schijven is
de as of spil en bestaat gewoonlijk uit een langen rol, terwijl
de grootste het rad genoemd wordt. Hieraan werkt de kracht,
terwijl de last aan de spil aangrijpt.
Maakt men aan het touw van onze spil den last van 1 pond
vast, dan zal er evienwigt plaats hebben, wanneer men aan het
rad 25 looden hangt. Daarbij moet men opletten, dat geen touw
van den omtrek van zijne schijf afglijdt.
Van het aangrijpingspunt van den last verbeelde men zich Het
tot aan dat van de kracht door de spil eene horizontale lijn ^g^gg^
getrokken. Dan vertoont zich het windas als voortdurende hef-
hefbo om met t wee ongelijke armen. Het voor de proef
gebruikte rad heeft een straal van 8 duim, de spil een
straal van 2 duim. De hefboomsarm der kracht is derhalve vier-
maal zoo lang, en de kracht bedraagt daarom V4 van den last.
Het windas is in evenwigt, wanneer de kracht
even zoo menigmaal in den last begrepen is als
de straal der spil in dien van het rad.
Proef b. Men draaije het rad met de hand, zoodat de Ver-
last opgetrokken wordt. Hij zal nu het vierde deel van den weg
doorloopen, dien de kracht aflegt; volgens den gulden regel weg
(§ 17) is ook hier in den weg verloren wat in de kracht o^^on.
nen is. Het omdraaijen eener groote spil vordert echter reeds
dan kracht, wanneer er nog geen last aan hangt en verbruikt een
niet gering gedeelte van den door de kracht verrigten arbeid.
27. Verschillende inrigtingen en aanwendingen
van het windas.
a. Een windas ziet men in werking bij iedere rolgordijn J Vol-
deze laatste is de last, en de hand, die ze optrekt, levert de
aan het rad trekkende kracht, voor welke het minder op bespa-
ring van kracht aankomt, maar meer daarop, dat door eene be-
4*