Boekgegevens
Titel: Grondbeginselen der natuurkunde, door de eenvoudigste proeven toegelicht
Serie: Van Druten & Bleekers goedkope bibliotheek voor alle standen, of verzameling van nuttige werken over allerlei vakken van wetenschap door de beste der hedendaagse schrijvers, [1e afd., serie 1], dl. 12-14
Auteur: Crüger, F.E.J.; Logeman, W.M.
Uitgave: Sneek: Van Druten & Bleeker, 1856-1858
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: NOK 09-61
URL: http://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_200029
Onderwerp: Natuurkunde: natuurkunde: algemeen, Natuurkunde: meetmethoden, meettechnieken en instrumentatie van de natuurkunde
Trefwoord: Natuurkunde, Experimentele natuurkunde, Leermiddelen (vorm)
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   Grondbeginselen der natuurkunde, door de eenvoudigste proeven toegelicht
Vorige scan Volgende scanScanned page
490
omhoog beweegt; bij iederen slag met den hamer op
een spijker, bij het toeslaan eener deur, bij het neer-
vallen of omvallen van een voonverp heeft de zelfde trilling, de
zelfde heen en weêr gaande, slingerende beweging plaats. Door
eene trilling of slingering van een vast ligchaam
wordt alzoo een geluid verwekt.
Vloei- Proef b, In een met water gevuld bierglas dompele men
bare een staafje en late den droppel, die er aan blijft hangen, van
^ men^" eene hoogte van ten minste een el midden op het water in het
glas vallen. Bij het ontmoeten der beide vloeistoffen hoort men
ingelijks een geluid. Dc droppel wordt door het watervlak een
weinig terug geworpen, en dit w^atervlak geraakt in op- en neer-
gaande , slingerende beweging.
Lucht- Proef r. Men rolt van schrijfpapier eene buis van een
lengte en sluite haar eene einde wel genoegzaam lucht-
chamen.digt, doch niet te vast, met de kurk eener medicijnflesch. Blaast
men er aan het audere einde met den mond in en verdigt
men daardoor de luchtmassa, die zich in de buis bevindt, dan
ontstaat er een geluid op het zelfde oogenblik, waarin de kurk
uit de buis gedreven wordt. De verdigte luchtmassa wordt
uitgedreven, zet zich uit en stoot tegen de haar omgevende
lucht; maar de lucht in de buis is daardoor te zeer verdund en
een deel der verdrongene lucht keert er in terug. Door
deze eene luchtschommeling, welke door de uitzetting van ver-
digte lucht veroorzaakt werd, is een enkelvoudig geluid verwekt.
Op gelijke wijze ontstaat het geluid, wanneer men den om-
trek van een rozeblaadje zamenvouwt, de daarin bevatte hoe-
veelheid lucht zamendrukt en door eenen slag op het blad haar
eenen uitweg opent om zich weder uit te zetten. led er sterk
enkelvoudig geluid wordt een knal genoemd.
Eene zamengedrukte vischblaas geeft een knal, terwijl de
lucht zich uitzettende er uit dringt; het zelfde geschiedt bij
eene klapbus, bij eene bier flesch, waarvan het naar bui-
ten dringende koolzuur de stop afwerpt, en bij het geweer.