Boekgegevens
Titel: Grondbeginselen der natuurkunde, door de eenvoudigste proeven toegelicht
Serie: Van Druten & Bleekers goedkope bibliotheek voor alle standen, of verzameling van nuttige werken over allerlei vakken van wetenschap door de beste der hedendaagse schrijvers, [1e afd., serie 1], dl. 12-14
Auteur: Crüger, F.E.J.; Logeman, W.M.
Uitgave: Sneek: Van Druten & Bleeker, 1856-1858
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: NOK 09-61
URL: http://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_200029
Onderwerp: Natuurkunde: natuurkunde: algemeen, Natuurkunde: meetmethoden, meettechnieken en instrumentatie van de natuurkunde
Trefwoord: Natuurkunde, Experimentele natuurkunde, Leermiddelen (vorm)
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   Grondbeginselen der natuurkunde, door de eenvoudigste proeven toegelicht
Vorige scan Volgende scanScanned page
377
in het galvano-plastische Instituut van Winkelmann te Berlijn
zijn echter in den laatsten tijd het beeld van den biddenden
knaap en het kolossale standbeeld van Christus naar Thorwaldsen
volkomen gelukt.
MAGNETISCHE WERKINGEN VAN DEN GALVANI-
SCHEN STROOM. (ELECTRO-MAGNETISMUS).
214. Ontdekking van Oersted. Ofschoon men sedert Ontdek-
lang vei-moed had, dat de electriciteit met magnetische werkin- ^an^het
gen gepaard ging, wist men er toch niet meer van dan dat eens electro-
in eene werkplaats van schoenmakera te Alkmaar, in welke de "j^^ur
bliksem was ingeslagen, de arbeiders, nadat zij zich van hun-
nen schrik hersteld hadden, tot hunne verbazing vonden dat de
priem door het mes, en het mes door de schaar magnetisch
aangetrokken werd en er aan bleef hangen. Even zoo waren op
een engelsch schip, welks mast door den bliksem verbrijzeld
was, alle messen en vorken magnetisch geworden, en de stuur-
man bemerkte, daar hij zich van de overige schepen steeds'ver-
der venvijderde, dat zijne kompasnaalden met hare vroegere
noordpool nu naar het zuiden wezen. Nu ontdekte in het jaar
1820 de deensche natuuronderzoeker Oersted te Kopenha-
gen , dat de sluitdraad eener galvanische keten
de magneetnaald van haren gewonen stand deed
afwijken. Hij bragt toevallig een gloeijenden platinadraad,
door welken de positive stroom eener sterke batterij naar het
zuiden vloeide, digt bij eene zich daaronder bevindende mag-
neetnaald, en zie, de naald geraakte in beweging, zij week af,
alsof er plotselijk een sterke magneet in hare nabijheid gekomen
was, en hare noordpool rigtte zich naar het oosten. Door op
dit verschijnsel behoorlijk acht te slaan is Oersted de ontdekker
geworden van het electro-magnetism us, van het magne-
tismus , door den electrischen stroom voortgebragt.