Boekgegevens
Titel: Grondbeginselen der natuurkunde, door de eenvoudigste proeven toegelicht
Serie: Van Druten & Bleekers goedkope bibliotheek voor alle standen, of verzameling van nuttige werken over allerlei vakken van wetenschap door de beste der hedendaagse schrijvers, [1e afd., serie 1], dl. 12-14
Auteur: Crüger, F.E.J.; Logeman, W.M.
Uitgave: Sneek: Van Druten & Bleeker, 1856-1858
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: NOK 09-61
URL: http://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_200029
Onderwerp: Natuurkunde: natuurkunde: algemeen, Natuurkunde: meetmethoden, meettechnieken en instrumentatie van de natuurkunde
Trefwoord: Natuurkunde, Experimentele natuurkunde, Leermiddelen (vorm)
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   Grondbeginselen der natuurkunde, door de eenvoudigste proeven toegelicht
Vorige scan Volgende scanScanned page
338
en op den grond liggende stroohalmen werden op den afstand
van verscheidene ellen aangetrokken.
Proeve electriciteit der hoogere luchtlagen en voorbij drijvende
van wolken waar te nemen, liet in later tijd Crosse masten van
Weekies" omstreeks 15 el hoogte oprigten en door ijzeren ringen aan sterke
boomen bevestigen. Zij droegen geïsoleerd een horizontaal uit-
gespannen, ongeveer 600 ellen lang koperdraad, welks eene
einde, rondom door nietgeleiders omgeven, in de kamer uit-
kivam. Door middel van deze draadgeleiding, welke de electri-
citeit des dampkrings opnam, lieten zich dunne ijzerdraden
smelten en electrische batterijen in een oogenblik volkomen laden.
Door middel van eene dergelijke draadgeleiding liet Weekes
door de dampkrings-electriciteit kaartenbladen doorboren en glas
springen, over 't algemeen de zelfde werkingen voortbrengen,
die men door electrische batterijen te voorschijn kan roepen.
Bij deze proeven heeft zich de electriciteit der onweerswolken
nu eens positief, dan eens negatief getoond.
194. Ontstaan der dampkrings-electriciteit. Op wel-
kende ke wijze de in het onweder optredende electriciteit der lucht
^gj. wordt opgewekt, is nog onbekend. Ter\vijl men vi'oeger de
luchtelec- verdamping van het water in ri\deren en zeeën als oorzaak
triciteit. electriciteit aanzag, hebben nieuwere proeven geleerd, dat de
damp, die uit zout beitattend water opstijgt, slechts dan electrisch
wordt, wanneer de vloeistof in een metalen vat kookt en zich
bij het opborrelen aan zijne wanden wTijft; maar de opstijgende
damp toont geen spoor van electriciteit, wanneer het water,
gelijk zulks in 't groot steeds geschiedt, bij geringe warmte,
langzaam verdampt. Anderen vermoeden dat door den plan-
tengroei, nog anderen dat door eene ongewoon snel plaats
hebbende wolkenvorming electriciteit wordt opgewekt.
Vorming 195. Vorming der onweêrswolken. Een onweder wordt
''ë"" in den zomer gewoonlijk bij helderen hemel door groote warmte