Boekgegevens
Titel: Grondbeginselen der natuurkunde, door de eenvoudigste proeven toegelicht
Serie: Van Druten & Bleekers goedkope bibliotheek voor alle standen, of verzameling van nuttige werken over allerlei vakken van wetenschap door de beste der hedendaagse schrijvers, [1e afd., serie 1], dl. 12-14
Auteur: Crüger, F.E.J.; Logeman, W.M.
Uitgave: Sneek: Van Druten & Bleeker, 1856-1858
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: NOK 09-61
URL: http://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_200029
Onderwerp: Natuurkunde: natuurkunde: algemeen, Natuurkunde: meetmethoden, meettechnieken en instrumentatie van de natuurkunde
Trefwoord: Natuurkunde, Experimentele natuurkunde, Leermiddelen (vorm)
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   Grondbeginselen der natuurkunde, door de eenvoudigste proeven toegelicht
Vorige scan Volgende scanScanned page
321.
waarts. Beweegt men den zuiger verder opwaarts en perst men
daardoor de lucht sterker te zamen , dan gevoelt men, dat zij zich
met grooter spankracht tegen het zamendrukken verzet en eene
sterker kracht vordert, en men ziet, dat zijden zuiger met
grooter snelheid weder benedenwaarts beweegt, waaruit
blijkt dat haar streven om zich uit te zetten grooter geworden is.
Zoo wordt ook in de klapbus of propschieter der kinderen,
van vlierhout of een penneschacht gemaakt, nadat er een lucht-
digt sluitende prop ingezet is, door het indrijven van een twee-
den prop de tusschen beiden in de buis ingeslotene lucht verdigt;
door de toenemende verdigting groeit hare spankracht aan ; ein-
delijk zet zij zich met zulk een geweld uit, dat zij den prop met
een knal wegdrijft. De met een katoenen of wollen lap omwon-
dene spijker, in den binnenwand van eenen zoogenaamden
erwtenblazer goed sluitende, wordt door de spankracht der lucht
des te verder voortgedreven, hoe meer lucht er in de pijp ge-
blazen wordt, hoe meerde lucht verdigt is. Deze verschijnselen
leiden tot de door naauwkeurige proeven bewezene en naar ha-
ren ontdekker zoo genoemde
Wet van Mariotte. Hoe kleiner de ruimte is, ^^e wet
,,,,,, j, 1,1 Marl-
in welke de lucht wordt zamengedrukt, „tte.
des te grooter wordt hare spankracht,
en eene des te grootere drukkende
kracht kan zij in evenwigt houden.
Wordt eene luchtmassa in de helft der tot
hiertoe door haar gevulde ruimte zamengeperst en
daardoor tweemaal digter, dan wordt hare span-
kracht ook tweemaal grooter. Wordt de druk-
king , die haar zamenperst, tweemaal grooter,
dan wordt zij daardoor op de helft van hare vo-
rige ruimte zamengedrukt en verkrijgt dubbele
digtheid en spankracht.
Proef. Men omwinde de pijp van een trech-
ter met bevochtigde strooken papier tot zij
Fig 105.