Boekgegevens
Titel: Grondbeginselen der natuurkunde, door de eenvoudigste proeven toegelicht
Serie: Van Druten & Bleekers goedkope bibliotheek voor alle standen, of verzameling van nuttige werken over allerlei vakken van wetenschap door de beste der hedendaagse schrijvers, [1e afd., serie 1], dl. 12-14
Auteur: Crüger, F.E.J.; Logeman, W.M.
Uitgave: Sneek: Van Druten & Bleeker, 1856-1858
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: NOK 09-61
URL: http://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_200029
Onderwerp: Natuurkunde: natuurkunde: algemeen, Natuurkunde: meetmethoden, meettechnieken en instrumentatie van de natuurkunde
Trefwoord: Natuurkunde, Experimentele natuurkunde, Leermiddelen (vorm)
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   Grondbeginselen der natuurkunde, door de eenvoudigste proeven toegelicht
Vorige scan Volgende scanScanned page
169
ledig drinkglas op zoodanige wijze dat de draad op den rand
van het glas rust en naar buiten schuin oploopt. Het uiterste
einde van den draad legge men tegen een overeind staand plank-
je of boek, waaraan men, bij voorbeeld met eene speld, de
hoogte teekent, die het einde van het ijzerdraad bereikt. In zoo-
danigen stand vormt het ijzerdraad een hefboom met twee on-
gelijke armen ( § 13 en § 17), de rand van het glas is zijn
steunpunt; zet zich het papier naar boven uit, dan maakt de
langere arm buiten het glas een längeren weg benedenwaarts.
Dit zal plaats hebben, zoodra men een weinig water in het glas
giet; de capillariteit doet het in het papier omhoog stijgen, en
de hefl)oom toont zijne uitzetting zeer duidelijk aan.
Daarom bevochtigt men het teekenpapier bij het op-
spannen en doet het daardoor uitzetten, eer men den rand
rondom vastplakt; droog geworden, is het zamengetrokken en
geheel glad en strak gespannen. Deuren en vensters zwel-
len bij regenachtig weder; steenen doet men door wiggen
springen, die men in de spleet drijft en dan door begieten
met water doet uitzetten. Gespannen touwen worden dikker
en korter, wanneer men ze nat maakt. Door dit middel ge-
lukte het, de 50,000 ponden zware obelisk voor de Pieterskerk
te Eome op te rigten; de touwen aan den takel waren te lang,
men kon de obelisk niet verder bewegen, en paus Sixtus V had
de toeschouwers ten strengste het stilzwijgen opgelegd. Nogtans
toonde een jong zeeman, Bresca geheeten, den moed om uit
te roepen: Water op de touwen ! Door het water werden de tou-
wen genoegzaam verkort, de obelisk werd genoeg omhoog getrok-
ken , om zeer regtop te staan , en tot belooning ontving de
familie Bresca het uitsluitend regt, voor den palmzondag de
palmen te Kome te leveren, een voorregt, dat zij nog tot op
den huidigen dag bezit.
DE DRUKKING OP INGEDOMPELDE LIGCHAMEN-
86, Gewigtsverlies van ingedompelde ligchamen.