Boekgegevens
Titel: Grondbeginselen der natuurkunde, door de eenvoudigste proeven toegelicht
Serie: Van Druten & Bleekers goedkope bibliotheek voor alle standen, of verzameling van nuttige werken over allerlei vakken van wetenschap door de beste der hedendaagse schrijvers, [1e afd., serie 1], dl. 12-14
Auteur: Crüger, F.E.J.; Logeman, W.M.
Uitgave: Sneek: Van Druten & Bleeker, 1856-1858
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: NOK 09-61
URL: http://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_200029
Onderwerp: Natuurkunde: natuurkunde: algemeen, Natuurkunde: meetmethoden, meettechnieken en instrumentatie van de natuurkunde
Trefwoord: Natuurkunde, Experimentele natuurkunde, Leermiddelen (vorm)
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   Grondbeginselen der natuurkunde, door de eenvoudigste proeven toegelicht
Vorige scan Volgende scanScanned page
129
E\g. G9.
werk.
.reeks \vet jaar 1673 uurwerken te vervaardigen, wier be-
ing gelijkmatig is.
in de slingeruurwerken, toren- en wandklokken en
pendules is de zwaarte van een geruur-
gewigt de beweegkracht. De
koord, waaraan bet gewigt hangt,
is om eene liggende spil of rol
geslagen en brengt die ten gevolge
der wrijving in beweging, terwijl
bet gewigt naar beneden gaat.
Maar gelijk ieder vallend ligchaam
moet ook het gewigt met voort-
durend toenemende snel-
heid vallen. De beweging der
spil en van het geheele door haar
gedreven raderwerk zou alzoo al
sneller en sneller worden, zoo
er niet eene bijzondere inrigting
aangebragt was, die het toene-
men der snelheid verhindert. Dit
wordt door den slinger bewerkt,
die de versnelde beweging in eene
over bet gebeel genomen g e-
lijkmatige verandert. De slin-
ger beweegt namelijk bij zijne
schommelingen eenen haak met
tweetanden, het anker, heen en weêr, die boven een rad met
SO spitse en schuine tanden, het zoogenaamde schakelrad, aan-
gebragt is. Volgens de teekening deelt het gewigt aan het schakel-
xad eene regts rondgaande beweging mede. De slinger heeft zijn ui-
terstcTi stand naar de linker zijde en stuit de beweging van het
rad door den regter tand van het anker. Nu moet de slinger,
teïAig koerende , naar de regter zijde slingeren , de vastgehouden e
tand van. l\et rad wordt vrij, en het rad draait zich een weinig;
CU. HAT.