Boekgegevens
Titel: Grondbeginselen der natuurkunde, door de eenvoudigste proeven toegelicht
Serie: Van Druten & Bleekers goedkope bibliotheek voor alle standen, of verzameling van nuttige werken over allerlei vakken van wetenschap door de beste der hedendaagse schrijvers, [1e afd., serie 1], dl. 12-14
Auteur: Crüger, F.E.J.; Logeman, W.M.
Uitgave: Sneek: Van Druten & Bleeker, 1856-1858
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: NOK 09-61
URL: http://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_200029
Onderwerp: Natuurkunde: natuurkunde: algemeen, Natuurkunde: meetmethoden, meettechnieken en instrumentatie van de natuurkunde
Trefwoord: Natuurkunde, Experimentele natuurkunde, Leermiddelen (vorm)
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   Grondbeginselen der natuurkunde, door de eenvoudigste proeven toegelicht
Vorige scan Volgende scanScanned page
127
aantal voorzorgen bij die proeven noodig, wier uiteenzetting
ons hier te ver zou voeren 1).
68. De slinger als tactmeter of metronoom. Eene ^^ slin-
tweede aanwending vindt de slinger in de muziek. Het tempo ^t^jJcN^
van een muziekstuk wordt door de algemeene benamingen meter,
adagio, allegro, presto enz. geenszins met genoegzame
naauwkeurigheid aangeduid. Daar even lange slingers in niet
ver van elkander verwijderde landen even snel schommelen, zoo
laat het tempo zich daardoor naauwkeurig bepalen, dat men
vaststelt hoeveel schommelingen een slinger van bepaalde lengte
gedurende eene maat moet volvoeren.
De eenvoudigste, in Engeland veel gebruikte tactmeter,
die van Weber, is een draadslinger; zijn kogel bestaat uit me-
taal; in plaats van aan een dr^ad, hangt deze aan een zijden
lint, hetwelk, van het middelpunt van den kogel af gerekend,
door strepen in engelsche duimen (elk ongeveer =27 streep)
gedeeld is. De componist van een muziekstuk geeft voor eene
vlugge toonmaat bij voorbeeld aan: „I® =12 duim," dat vnl
zeggen, de halve noot der maat moet den zelfden tijd duren
als de schommeling van een draadslinger van 12 duim lengte.
Een andere, door Malzel uitgevonden tactmeter, die voor
feet werkelijk gebruik met een uurwerk verbonden is, leert hoe
men de schommelingen van een stangslinger naar welgevallen
sneller of langzamer kan maken.
Proef. Om zulk een stangslinger zamen te stellen, neme
men twee metalen stangen of breinaalden, schuive de eene,
welke heen en weer moet slingeren, loodregt, niet geheel tot
haar midden door eene kurk; het einde der andere stang schuive
men horizontaal in de kurk en legge ze als as, om welke de
■slinger schommelt, op de tafel of op een glas. Onder aan den
1) Wie in dit onderwerp belang stelt, wordt verwezen naar het stnk
van prof. Kaiser in het Album der Natuur 1855. bl. 229 en volgende.