Boekgegevens
Titel: Grondbeginselen der natuurkunde, door de eenvoudigste proeven toegelicht
Serie: Van Druten & Bleekers goedkope bibliotheek voor alle standen, of verzameling van nuttige werken over allerlei vakken van wetenschap door de beste der hedendaagse schrijvers, [1e afd., serie 1], dl. 12-14
Auteur: Crüger, F.E.J.; Logeman, W.M.
Uitgave: Sneek: Van Druten & Bleeker, 1856-1858
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: NOK 09-61
URL: http://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_200029
Onderwerp: Natuurkunde: natuurkunde: algemeen, Natuurkunde: meetmethoden, meettechnieken en instrumentatie van de natuurkunde
Trefwoord: Natuurkunde, Experimentele natuurkunde, Leermiddelen (vorm)
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   Grondbeginselen der natuurkunde, door de eenvoudigste proeven toegelicht
Vorige scan Volgende scanScanned page
118
staat, tegen elkander en hangen loodregt langs haar neder. Be-
gint echter de machine te werken, dan verkrijgt de staande spil
van den regulator de beweging van eene daarnevens loopende
spil, met behulp van de schijf A B of ook somwijlen van rader-
werk. De staande spil en de kogels draaijen dus; door de cen-
trifugaalwerking worden de kogels van elkan-
der verwijderd en trekken de bus naar beneden. Wordt de
omwentelings-snelheid van de spil grooter, dan groeit ook de
centrifugaalwerking aan. Men kan dus aan het verder van elk-
ander gaan van de regulator-kogels en het dalen der bus zien,
dat de machine sneller gaat, terwijl bij langzamer gang de kogels
zakken en dus de bus rijst.
De regulator moet echter de aangroeijende of afnemende werk-
zaamheid der kracht niet enkel aantoonen, hij zelf moet ze
ook regelen en de te geringe werkzaamheid der kracht doen
toenemen, de al te groote matigen. Met dit oogmerk is er nog
een horizontaal liggende hefboom EN aangebragt, wiens lin-
ker arm in twee punten, op de tanden eener vork gelijkende,
uitloopt en met deze bij toereikende speelruimte de beweeg-
bare bus K omvat; de boven en onder uitstekende randen der
bus vergunnen de tanden niet zich van haar te verwijderen.
Moest deze hefboom den toevloed van het water voor een m o-
len regelen, dan zou men zijn regter arm met eene klep ver-
binden , die bij te sterken toevloed van water meer gesloten, bij
te geringen toevloed meer geopend zou moeten worden. Dezen
arbeid verrigt de hefboom ook werkelijk. Is de toevloed van wa-
ter te sterk, dan gaat de machine te snel, de spil van den re-
gulator draait zich met grooter snelheid, de kogels gaan verder
van elkander, de beweegbare bus benevens de vork van den hef-
boom gaat omlaag, en de hefboomsarm rijst en trekt de klep
meer toe. Omgekeerd dalen de kogels bij afnemende snelheid en
trekken, terwijl zij de vork van den regter hefboomsarm neder-
drukken, de klep meer open.
Geheel op de zelfde wijze wordt ook bij het s t o o m w e r k-