Boekgegevens
Titel: Grondbeginselen der natuurkunde, door de eenvoudigste proeven toegelicht
Serie: Van Druten & Bleekers goedkope bibliotheek voor alle standen, of verzameling van nuttige werken over allerlei vakken van wetenschap door de beste der hedendaagse schrijvers, [1e afd., serie 1], dl. 12-14
Auteur: Crüger, F.E.J.; Logeman, W.M.
Uitgave: Sneek: Van Druten & Bleeker, 1856-1858
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: NOK 09-61
URL: http://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_200029
Onderwerp: Natuurkunde: natuurkunde: algemeen, Natuurkunde: meetmethoden, meettechnieken en instrumentatie van de natuurkunde
Trefwoord: Natuurkunde, Experimentele natuurkunde, Leermiddelen (vorm)
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   Grondbeginselen der natuurkunde, door de eenvoudigste proeven toegelicht
Vorige scan Volgende scanScanned page
114
tangen- van den stoot volkomen, zoodra men den draad loslaat. De
kracht vliegt in de rigting der raaklgn zijwaarts en verwijdert
zich daardoor steeds verder van het middelpunt zijner baan. In
de tangentiaalkracht ligt alzoo het streven om de door
haar bewogen ligchamen van het middelpunt
hunner cirkelvormige baan te v er w ij deren; aan
dit bijzonder uitwerksel der tangentiaaHcracht heeft men noode-
loos een bijzonderen naam, middelpuntvliedende
kracht, gegeven. Zij is niet eene derde middelpuntskracht,
zij is in 't geheel geene zelfstandige kracht, maar slechts eene
tweede wijze, waarop de tangentiaalkracht werkt en zich open-
baart, even als de zwaartekracht zich zoo wel door het vallen
als door de drukking eens ligchaams op zijn ondersteuningsvlak
doet kennen.
In een gedeelte der cirkelvormige baan zou de tangentiaal-
kracht een aan een draad rondgeslingerden kogel naar boven
bewogen hebben; daarom spant de kogel den draad
ondanks de tegenwerkende zwaartekracht ook in de bovenste
deelen van zijnen weg en houdt zich van het middelpunt zoo
ver mogelijk verwijderd. Waar het noodig is, deze werking der
\ tangentiaalkracht door eenen bijzonderen naam aan te duiden,
zullen wij daartoe den term centrifugaal werking bezigen.
Proef ff. Men legge een kogel of een bal in de ledige
doos, die wij voor de voorgaande proef van drie draden voor-
zien hadden, en slingere ze van onderen naar boven in eene
loodregte cirkelvormige baan. Ofschoon door de zwaartekracht
aangetrokken, zal de kogel niet naar beneden vallen, maar, steeds
van het middelpunt weggedreven, in de doos blijven.
Bekende Zoo kan men ook een gevulden korf of een tusschen vier
koorden bevestigd glas met water snel omzwaaijen zonder
van deze dat er iets uitvalt of stort, wanneer de opening van den korf
der'tan^ of het glas naar beneden gekeerd is. Een wagen, die om
gentiaal-een hoek heen draait, wordt, wanneer dit met snelheid
kracht, ggg^j^jg^jj.^ omvergeworpen, omdat hij door de centrifugaalwer-