Boekgegevens
Titel: Grondbeginselen der natuurkunde, door de eenvoudigste proeven toegelicht
Serie: Van Druten & Bleekers goedkope bibliotheek voor alle standen, of verzameling van nuttige werken over allerlei vakken van wetenschap door de beste der hedendaagse schrijvers, [1e afd., serie 1], dl. 12-14
Auteur: Crüger, F.E.J.; Logeman, W.M.
Uitgave: Sneek: Van Druten & Bleeker, 1856-1858
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: NOK 09-61
URL: http://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_200029
Onderwerp: Natuurkunde: natuurkunde: algemeen, Natuurkunde: meetmethoden, meettechnieken en instrumentatie van de natuurkunde
Trefwoord: Natuurkunde, Experimentele natuurkunde, Leermiddelen (vorm)
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   Grondbeginselen der natuurkunde, door de eenvoudigste proeven toegelicht
Vorige scan Volgende scanScanned page
88
Aan ieder zamengesteld werktuig zijn de werkende deelen
enkelvoudige werktuigen. Geen enkelvoudig werktuig kan ech-
ter, gelijk ons duidelijk gebleken is, de werking der kracht ver-
grooten ; moet een enkelvoudig werktuig een arbeid van een
paardekracht verrigten, dan moet de daaraan werkende kracht
ten minste eene werking van een paardekracht volbrengen.
Het eerste enkelvoudige werktuig, waaraan de kracht aangrijpt,
brengt nu zijne werking van een paardekracht op het volgende
enkelvoudige werktuig over. Dit zoude, zoo er geen arbeidsver-
lies plaats had, juist even zoo veel verrigten als er aan overge-
bragt was, en zou daarom, indien zijne werking in de beweging
van een derde deel der machine bestaat, dit laatste niet tot eene
grootere werking in staat stellen dan tot die van een paarde-
kracht. Voorts heeft men nog de wrijving van de deelen der
machine in aanmerking te nemen, door welker overwinning een
groot deel van de oorspronkelijke wei'king der kracht verbruikt
wordt en verloren gaat. De wig levert slechts Vj, de schroef
V4, en zelfs een zorgvuldig bewerkte takel naauwelijks % van
datgene, wat de daaraan arbeidende kracht volbrengt. Behalve
misschien de als balans dienende, op messen rustende hefboom,
is er geene enkele noch enkelvoudige noch zamengestelde ma-
chine , welke, wanneer zij met een paardekracht bewogen wordt,
weder een paardekracht oplevert. Veeleer worden zulke werk-
tuigen voor zeer goede gehouden, die % of ook slechts V2 van
de werking der kracht wedergeven, of, zoo als men het ge-
Nuttig ^oo^lijk noemt, een nuttig effect van 0,8 of 0,5 opleveren, en
effect, er zijn niet weinig werktuigen, die wegens hunne gebrekkige
inrigting niet meer dan het tiende of twintigste deel van dat-
gene ven'igten, wat er door de kracht aan geleverd wordt, en
van eene geheele paardekracht een tiende of twintigste paarde-
kracht maken.
Door geen werktuig laat zich daarom de wer-
king eener kracht vergrooten. Integendeel kan men
bij eene goede machine, aan welke eene kracht vau 7 5 kilogram-
i: