Boekgegevens
Titel: Grondbeginselen der natuurkunde, door de eenvoudigste proeven toegelicht
Serie: Van Druten & Bleekers goedkope bibliotheek voor alle standen, of verzameling van nuttige werken over allerlei vakken van wetenschap door de beste der hedendaagse schrijvers, [1e afd., serie 1], dl. 12-14
Auteur: Crüger, F.E.J.; Logeman, W.M.
Uitgave: Sneek: Van Druten & Bleeker, 1856-1858
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: NOK 09-61
URL: http://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_200029
Onderwerp: Natuurkunde: natuurkunde: algemeen, Natuurkunde: meetmethoden, meettechnieken en instrumentatie van de natuurkunde
Trefwoord: Natuurkunde, Experimentele natuurkunde, Leermiddelen (vorm)
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   Grondbeginselen der natuurkunde, door de eenvoudigste proeven toegelicht
Vorige scan Volgende scanScanned page
87
beweging van den eersten tot het tweede voort; dit deel der
machine, dat bij den molen uit getande raderen bestaat, draagt
den naam van tusschenwerktuig.
46. De paardekracht als maat voor de werkingen Paarde-
van groote machines. De werking eener groote machine is
men gewoon, om groote getallen te vermijden, niet naar kilogram-
meters (proef 16) op te geven, maar naar paardekrachten. Toen
namelijk de stoomwerktuigen in Engeland eerst in gebruik kwa-
men , werden zij gebruikt om pompen of molens in beweging te
brengen, bij welke men vroeger paarden als bewegende kracht
gebezigd had. Eigenaars van fabrieken en mijnen gaven op, hoe
veel paarden zij tot dus verre tot het verrigten van hun werk
noodig hadden gehad en verlangden stoomwerktuigen, welke in
den zelfden tijd volkomen dea zelfden arbeid verrigtten. Daarom
nam Watt , aan wien de stoomwerktuigen hunne tegenwoordige
volkomenheid te danken hebben, met de sterke paarden, die in
de londensche bierbrouwerijen arbeidden, proeven over het werk,
dat zij verrigtten , en bevond dat zij, bij een arbeid van acht
uren, in iedere seconde een last van 75 pond een el hoog kon-
den opheffen, en dus een arbeid van 7 5 kilogrammeters verrig-
ten. Eene paardekracht is derhalve een arbeid of werking van
75 kilogrammeters in eene seconde.
47. Het juiste begrip van de werkingen der ma- Overde
chines. Het is eene wijd verbreide dwaling, dat men door werkin-
gen der
eenigerlei zamenstelling van hefboomen , raderen of andere en- machines,
kelvoudige werktuigen werkingen kan voortbrengen, welke de
oorspronkelijke werking der kracht verre overtreffen. Ten on-
regte verbeeldt men zich, dat, wanneer aan een gedeelte eener
groote machine eene kracht met de werking van eene paarde-
kracht werkt, de machine met een ander harer deelen mis-
schien wel eene werking van twintig paardekrachten kan uit-
oefenen.