Boekgegevens
Titel: Grondbeginselen der natuurkunde, door de eenvoudigste proeven toegelicht
Serie: Van Druten & Bleekers goedkope bibliotheek voor alle standen, of verzameling van nuttige werken over allerlei vakken van wetenschap door de beste der hedendaagse schrijvers, [1e afd., serie 1], dl. 12-14
Auteur: Crüger, F.E.J.; Logeman, W.M.
Uitgave: Sneek: Van Druten & Bleeker, 1856-1858
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: NOK 09-61
URL: http://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_200029
Onderwerp: Natuurkunde: natuurkunde: algemeen, Natuurkunde: meetmethoden, meettechnieken en instrumentatie van de natuurkunde
Trefwoord: Natuurkunde, Experimentele natuurkunde, Leermiddelen (vorm)
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   Grondbeginselen der natuurkunde, door de eenvoudigste proeven toegelicht
Vorige scan Volgende scanScanned page
86
weging, en dit verrigt den werktuigelijken arbeid. Onder instru-
menten of gereedschappen zijn derhalve toestellen te verstaan,
die tot het verrigten van werktuigelijken arbeid door menschen-
handen dienen. De werkzaamheden, welke met behulp van die
gereedschappen aan de te bewerken stoffen verrigt worden, ver-
anderen deze in waren, die verkocht worden, of in voorwerpen,
aan welke de arbeid betaald wordt.
Zoo laten zich ook de overige krachten, die ons ter dienst
staan, met behulp van werktuigen gebruiken, om werkzaamhe-
den te verrigten, welke men gewoon is tot een zekeren prijs
in te ruilen. De zwaartekracht, door welke het water eener beek
benedenwaarts gedreven wordt; de kracht van den stoom , waar-
toe water door de warmte overgaat; de trekkracht der paarden
laten zich zoo wijzigen, dat zij koren malen, wol spinnen, plan-
ken zagen. Door eene machine wordt alzoo eene
kracht in staat gesteld om werktuigelijken ar-
beid van waarde te verrigten.
Voor- 45. De voornaamste deelen van een zamengesteld
"deden^ werktuig. De zamengestelde werktuigen ontstaan door doel-
vaneen matige zamenstelling van enkelvoudige werktuigen. Naar hun-
ge™eld stand en inrigting hebben deze eene drievoudige bestem-
werktuig. ming, zoodat ieder zamengesteld werktuig uit drie hoofd-
deel e n bestaat. Aan het eerste deel der machine grijpt name-
lijk de bewegende kracht onmiddellijk aan en brengt het in be-
weging. Aan een watermolen werkt de kracht van het water
onmiddellijk op de schoepen van het waterrad en brengt het met
zijne spil in beweging. Dit gedeelte der machine, tot het op-
nemen der kracht bestemd, noemt met het krachtwerktuig
of den ontvanger. Een ander deel der machine dient tot het
onmiddellijk verrigten van den arbeid, zoo als in den molen de
rondloopende molensteen, die het koren verbrijzelt, en heet het
arbeidswerktuig. Eenderde deel der machine is tusschen
den ontvanger en dit arbeidswerktuig aangebragt en leidt de