Boekgegevens
Titel: De globe: aardrijkskundig schetsboek voor school en huis
Auteur: Bos, P.R.
Uitgave: Groningen: J.B. Wolters, 1880
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: IWO 200 E 3 (atlas)
URL: http://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_200007
Onderwerp: (Sociale) geografie, cartografie, planologie, demografie: (sociale) geografie: algemeen
Trefwoord: Geografie, Leermiddelen (vorm)
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   De globe: aardrijkskundig schetsboek voor school en huis
Vorige scan Volgende scanScanned page
19
AMSTERDAM EN HET NOORDZEEKANAAL.
Wie (le kaart van Nederland ter hand neemt, dien moet het bevreem-
den , hoe aan een' inham van eene binnenzee, haast afgesloten door eene
zandbank (Pampus), op een lagen veenbodem uit een visschersdorp eene
handelsstad als Amsterdam kon ontstaan, die, al spoedig onder de hanze-
steden opgenomen, Antwerpen naar de kroon stak en de afgunst van
gansch Europa opwekte.
Zonder twijfel moeten we bij de verklaring van dit verschijnsel veel op re-
kening stellen van de energie der Nederlanders dier eeuwen. Maar opverrena
niet alles. Amsterdam toch — het blijkt, als wij de kaart van Europa be-
schouwen , — levert eene veilige haven in 't midden van West-Europa, veilig
zoowel voor stormgevaar als voor vijandelijke aanvallen; want, werd zij
van de landzijde door hare inundatiën tegen een mogelijken vijand be-
schermd, de zandbank de Pampus, die den handel eene alleen door
scheepskameelen over te komen hinderpaal in den weg legde, was tevens
de dam, die het naderen van eene oorlogsvloot en een bombardement van
den zeekant onmogelijk maakte. En wat maakte het den koopvaarder uit,
of hij na eene reis van één of twee jaren eenige dagen langer moest rei-
zen, indien slechts de met moeite gehaalde kostbare waren eene veilige
haven vonden? Geen haven aan een breeden riviermond was zoo veilig
als Amsterdam, dat buitendien als eene stad van 't Rijnmondingsgebied,
ofschoon niet aan den mond van dezen belangrijken stroom gelegen, de
gelegenheid aanbood om langs de Keulsche vaart de waren naar Duitsch-
land te verzenden. De Rijn toch had een onbeduidenden mond. En waar
de weg naar zee door een grooten stroom wordt aangewezen, ontstaat aan
of anders dichtbij den mond eene stapel- en havenplaats. Zoo Lissabon,
Hamburg en Bremen, maar zoo ook Amsterdam en Marseille. Eene han-
delsstad aan den Rijnmond is eene onmogelijkheid door gebrek aan water,
eene handelsstad aan den mond der Rhône op de moerassige delta even-
eens. Maar dichtbij den mond ontstond hier Marseille, daar Amsterdam,
als het zuidelijke en het noordelijke eindstation van den grooten handels-
weg, die geheel West-Europa van het zuiden naar het noorden doorsnijdt:
de Rhône — de Saône — de Bourgondische poort — de Bovenrijnsche
laagvlakte — het Rijndal — de Benedenrijnsche laagvlakte. De onver-
draagzaamheid van den overigens edelen Parma kwam Amsterdam te hulp,
en Antwerpen bezorgde aan de opkomende handelsstad van Noord-Neder-
land kapitalisten, handelaars en handelsbetrekkingen.
Maar de toestanden veranderden in den loop der eeuwen. Meer en meer
gevoelde men de waarheid van het „Time is money." Amsterdam raakte
aan 't sukkelen: men vond de reis door de Zuiderzee en het oponthoud,
2*