Boekgegevens
Titel: De globe: aardrijkskundig schetsboek voor school en huis
Auteur: Bos, P.R.
Uitgave: Groningen: J.B. Wolters, 1880
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: IWO 200 E 3 (atlas)
URL: http://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_200007
Onderwerp: (Sociale) geografie, cartografie, planologie, demografie: (sociale) geografie: algemeen
Trefwoord: Geografie, Leermiddelen (vorm)
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   De globe: aardrijkskundig schetsboek voor school en huis
Vorige scan Volgende scanScanned page
van Frankrijk vinden. In het stilstaande water groeien planten, die uit
het Strandmeer een moeras en eindelijk hieruit laagveen doen ontstaan,
waardoor de riviermonden zich een' weg openhouden. De duinendam is
nu geheel aan 't vastland verbonden en verplaatst zich, wanneer hij althans
niet met planten dicht begroeid is of een rijk ijzer- of kalkgehalte bevat,
in de richting waarheen de winden de meeste zanddeeltjes verplaatsen. Zoo
kan het gebeuren, — en het gebeurt in Holland, — dat aan den west-
voet der duinen samengeperst en met zand of klei vermengd veen (derrie)
voor den dag komt, daar de westenwinden onze duinen steeds verder
landwaarts in doen stuiven.
Dat onze duinen werkelijk zich verplaatsen, dat ze verstuiven, blijkt uit
verschillende zaken. Niet alleen veen, maar ook klei is overstoven, en op
Walcheren komt aan den westvoet der duinen tot steenachtige lagen samen-
geperste klei voor den dag. Door verstuiving zijn zells reeds eilanden op
onze kusten verdwenen, als Bosch, Korenzand en Heffezand ten noor-
den van de provincie Groningen. Het eiland Rottum verplaatst zich vrij
snel ten gevolge van verstuiving naar het OZO. Bewijzen daarvoor zijn
gemakkelijk aan te geven. Het vorige huis van den Rottumer strandvoogd
stond ongeveer 900 meter WNW. van het tegenwoordige. Nu ligt de stand-
plaats van het voogdshuis, dat tot 1799 in gebruik was, reeds buiten de
westelijke hoogwaterlijn bij volzee, ofschoon het aan den oostkant van het
eiland was gebouwd. Het Huis te Britten, 1600 schreden ten westen van
Katwijk aan den Rijnmond door de Romeinen gebouwd, ligt nu zoo ver
in zee, dat de overblijfselen ervan zelfs bij den laagsten waterstand niet
■ meer gezien worden. De geraamten van de in 1799 bij Schoorl gesneu-
velden , die aan den binnenkant der duinen werden begraven, werden in
1864 aan den buitenkant weergevonden. Al bewijzen genoeg voor de ver-
stuiving der duinen. Tegenwoordig zoekt men door beplanting met helm , het
insteken van stroowisschen en het plaatsen van rietschuttingen, op enkele
plaatsen ook door beplanting met dennen, het verstuiven tegen te gaan.
Het wegslaan door de golVèn tracht men door paalwerk, steenen glooi-
ingen en golfbreker^ te verhinderen.
Het smalst zijn onze duinen van den Hoek van Holland tot Loosduinen en
van Katwijk tot Noordwijk, waar ze uit slechts ééne rij bestaan. In het West-
land heeft men, de bescherming der duinen niet geheel vertrouwende, een'
slaperdijk (= binnendijk) aan de landzijde opgeworpen, die door dwarsdijken
met de duinen verbonden is. Van Loosduinen af beginnen de duinen bree-
der te worden, tot ze bij Wassenaar ongeveer uur breed zijn. Bij Haar-
lem zijn ze meer dan i uur gaans breed en bij Bergen en Schoorl zijn ze
slechts weinig smaller. Tusschen Petten en Kamp zijn voor een paar eeuwen
de duinen weggeslagen, zoodat de Hondsbossche zeewering noodig werd.
In 't begin der 15e eeuw overstroomde de Noordzee de Zijpe en later het
Koegras, zoodat men dijken moest aanleggen, die door den tegenstand
dien ze aan den wind boden, op het daar voor gelegen vlakke strand ten
noorden van Kamp duinen deden ontstaan.